Νέες διατροφικές τάσεις αλλάζουν την αγορά τροφίμων

 Κανναβιδιόλη, προβιοτικά, μικροβίωμα στο 'λεξικό' των τροφίμων

Ποιες είναι οι νέες επιστημονικές τάσεις στο χώρο της διατροφής – μεταξύ αυτών στη γαλακτοκομία και την τυροκομία- που επιχειρήσεις προσπαθούν να μετατρέψουν σε καινοτόμα καταναλωτικά προϊόντα; Τι θα χαρακτηρίσει την περίοδο που ήδη διανύουμε και θα σηματοδοτήσει το ‘αύριο’ στις βιομηχανίες που παρακολουθεί το Dairy News;
Επιμέλεια: Θανάσης Αντωνίου

 

Ο διατροφικός κλάδος βρίσκεται εδώ και αρκετά χρόνια σε έντονη κινητικότητα και κάθε χρονιά προσφέρει πληθώρα ειδήσεων. Πολλές από αυτές αφορούν καινοτόμα προϊόντα ή ιδιαίτερα συστατικά τα οποία μπαίνουν στη διατροφική αλυσίδα επειδή ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι έχουν διατροφικό ενδιαφέρον και ωφέλειες- είναι δηλαδή θετικά για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζουμε μερικές από αυτές τις επιστημονικές επισημάνσεις για συστατικά, χημικές ενώσεις και ουσίες που εκτιμάται ότι συνεισφέρουν στη σύγχρονη διατροφική έκρηξη, έτσι όπως τις ανακοίνωσαν διεθνή ερευνητικά κέντρα, τις παρουσίασαν εξειδικευμένα περιοδικά του εξωτερικού και τις σχολιάζουν κορυφαίοι επιστήμονες.

ΚΑΝΝΑΒΙΔΙΟΛΗ [ CANNABIDOLCBD]​

Τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα το 2018 ήταν η χρονιά κατά την οποία η κανναβιδιόλη  και οι ποικίλες εφαρμογές της έγιναν πρωτοσέλιδα. Το γεγονός ότι οι μελέτες που έχουν γίνει για τη χρήση της δεν φανερώνουν καμία παρενέργεια, ακόμα και σε μεγάλες ποσότητες την έχουν καταστήσει ιδιαίτερα δημοφιλή- ορισμένοι θεωρούν ότι θα αποτελέσει το ξεκίνημα μιας νέας γενιάς καινοτόμων προϊόντων.

Κι όμως το νομοθετικό καθεστώς που διέπει την καλλιέργεια των σπόρων που την περιέχουν, δεν έχει αποσαφηνιστεί σε πολλά μέρη του κόσμου. Στην Αγγλία, όπου κάποια στιγμή προϊόντα με CBD χρειάστηκε να αποσυρθούν από το λιανεμπόριο,  οι κρατικές υπηρεσίες ελέγχουν προϊόντα για να ανιχνεύσουν πιθανές συγκεντρώσεις της απαγορευμένης ουσίας tetrahydrocannabiol (THC) η οποία υπάρχει σε κάποια από τα καλλιεργούμενα φυτά. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η κανναβιδιόλη θεωρείται ‘νεωτερική τροφή’ και η κεντρικής γραφειοκρατία ετοιμάζεται να επιτρέψει την ελεύθερη διακίνηση προϊόντων που την περιέχουν.

Στη Γαλλία επιτρέπεται η κυκλοφορία σε προϊόντα που μπορούν να αποδείξουν ότι δεν περιέχουν  THC, ενώ ανάλογη είναι και η πολιτική που εφαρμόζεται στην Αγγλία. Αμφότερες οι δύο ηπειρωτικές χώρες θα εξετάσουν την πολιτική που θα ακολουθήσουν οι Βρετανοί – στην περίπτωση ενός Brexit- προκειμένου να λάβουν αποφάσεις ενώ αξίζει να σημειώσουμε ότι κοινή είναι μέχρι αυτή τη στιγμή η πολιτική των μεγάλων χωρών σε ότι αφορά τη φαρμακευτική χρήση των ουσιών αυτών.

Στις ΗΠΑ μέσα στο 2018 ο Hemp Farming Ac ως τμήμα του ‘2018 Farm Bill’  κατάργησε κάποια εμπόδια στη φαρμακευτική χρήση, η Food and Drug Administration (FDA) συνεχίζει να αποκλείει την ουσία από τη χρήση της σε τρόφιμα. Στα τέλη του 2018, ο Επίτροπος της FDA Scott Gottleib έκανε μια  σημαντική δήλωση: «Ενώ τα προϊόντα που περιέχουν κάνναβη και οι ενώσεις που προέρχονται από την κάνναβη εξακολουθούν να υπόκεινται στις αρχές και τις απαιτήσεις του FDA, υπάρχουν ‘μονοπάτια’ για όσους επιδιώκουν να εισαγάγουν νόμιμα αυτά τα προϊόντα στο διαπολιτειακό εμπόριο. Το FDA θα συνεχίσει να λαμβάνει μέτρα για να καταστήσει πιο αποτελεσματικές τις οδούς για τη νόμιμη εμπορία αυτών των προϊόντων».

Ο παράγοντας της αμερικανικής αγοράς τροφίμων συμπλήρωσε: « Επιπλέον, εξακολουθούν να υπάρχουν διάφοροι δρόμοι  για να εξετάσει η FDA εάν υπάρχουν περιστάσεις υπό τις οποίες ορισμένες ενώσεις που προέρχονται από κάνναβη θα μπορούσαν να επιτραπούν σε τρόφιμα ή σε συμπληρώματα  διατροφής. Παρόλο που τα προϊόντα αυτά γενικά απαγορεύεται να εισαχθούν στο διαπολιτειακό εμπόριο, η FDA έχει την εξουσία να εκδίδει κανονισμό που επιτρέπει τη χρήση ενός ‘φαρμακευτικού’ συστατικού σε ένα τρόφιμο ή ένα συμπλήρωμα διατροφής. Λαμβάνουμε νέα μέτρα για να αξιολογήσουμε αν πρέπει να ακολουθήσουμε μια τέτοια διαδικασία». Με άλλα λόγια και στις ΗΠΑ πλέον επικρατεί η νοοτροπία ότι η συγκεκριμένη ουσία μπορεί να μπει στο διατροφικό κύκλο.

Το νέο Κανναβότυρο του Παναγιώτη Καρακάνα.

 

Αν η FDA πράγματι επιτρέψει τη χρήση της CBD σε τρόφιμα και συμπληρώματα, και υποθέσουμε  ότι θα χρειαστεί πρώτα μια επισήμανση των προϊόντων ως ‘Νέο Διαιτολογικό Συστατικό’ (Generally Recognized As Safe New Dietary Ingredient –NDI) ή ‘Γενικά Αναγνωρισμένο ως Ασφαλές’ (Generally Recognized As Safe –GRAS), τότε η αγορά θα ανοίξει. Στη συνέχεια, πρέπει απλώς να καταλάβουμε τι πραγματικά κάνουν αυτές οι ενώσεις και ποιους νόμιμους ισχυρισμούς για διατροφικά οφέλη θα μπορούν να διατυπώσουν τα συγκεκριμένα τρόφιμα.

Πάντως η πρώτη χώρα στον κόσμο που νομιμοποίησε χωρίς προσκόμματα τη χρήση κάνναβης τόσο για ιατρική όσο και για ψυχαγωγική χρήση ενηλίκων ήταν η Ουρουγουάη το 2017.  Στην λατινοαμερικανική αυτή χώρα η CBD έχει ρυθμιστεί με νομοθεσία ήδη από το 2013. Στην Κολομβία έχουν επενδυθεί από το 2015 μέχρι σήμερα πάνω από 88 εκατ. ευρώ από επτά καναδικές εταιρείες για την παραγωγή βιομηχανικής κάνναβης, ενώ στο Μεξικό ένα προϊόν CBD μπορεί να κυκλοφορεί ελεύθερα ακόμα κι αν ανιχνευτεί σε αυτό ποσότητα THC μικρότερη του 1%.

Αντίθετα στην Αυστραλία οι διάφοροι περιορισμοί έχουν ανακόψει την ανάπτυξη προϊόντων που περιέχουν έλαια από κάνναβη. Τα εκχυλίσματα CBD επιτρέπονται μόνο σε φαρμακευτικά σκευάσματα τα οποία όμως δεν μπορεί να πάρει ο καθένας καθώς διατίθενται αποκλειστικά μέσω προγράμματος ειδικής πρόσβασης. Έτσι, χορηγούνται μόνο με ιατρική συνταγή. Παρόμοια είναι η κατάσταση στην Ινδία.

Στην Ελλάδα θεσπίστηκε νέο νομικό πλαίσιο για την παραγωγή, την επεξεργασία και τη χρήση βιομηχανικής κάνναβης με στόχο μάλιστα να αποτελέσει μοχλό για την ανάπτυξη συνολικά της αγροτικής παραγωγής, ενώ στον τυροκομικό κλάδο μέσα στο 2018 είχαμε την εμφάνιση των πρώτων τυριών με σπόρους βιομηχανικής κάνναβης από το Τυροκομείο Καρακάνα (Βόλος) και την Τσέλιγκας Delicatessen (Κερατσίνι). Μετά τα τυροκομικά προϊόντα, η κανναβιδιόλη (CBD) μπήκε πρόσφατα και στην παραγωγή παγωτού. Η ελληνική εταιρεία που ανέλαβε την πρωτοβουλία διαχειρίζεται το Θεσσαλονικιώτικο κατάστημα/ καφέ CBD World (στη συμβολή των οδών Αλεξάνδρου Σβώλου και Πατριάρχου Ιωακείμ) και η τεχνολογία προέρχεται από την Ολλανδική εταιρεία Canna Health.

Στραγγιστό γιαούρτι με πολυφαινόλες σταφυλιού από την ελληνική εταιρεία Longevity η οποία συνεργάζεται σταθερά με πανεπιστημιακά ιδρύματα.

 

ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ & ΠΡΕΒΙΟΤΙΚΑ

Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στατιστικών κι ερευνών Euromonitor, τα προβιοτικά είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη κατηγορία συμπληρωμάτων διατροφής την ίδια στιγμή που το  δημόσιο ενδιαφέρον για το ‘μικροβίωμα’ αρχίζει να αναπτύσσεται. Αυτό ανοίγει νέες ευκαιρίες για τα προβιοτικά, τα οποία βαθμιαία καθιερώνονται στη δημόσια συνείδηση. Ειδικά στο χώρο της γαλακτοκομίας η κινητικότητα είναι μεγάλη καθώς πολλά νέα προϊόντα που αξιοποιούν τις επιστημονικές ανακαλύψεις προστίθενται κάθε χρόνο στα ράφια του λιανεμπορίου.

Σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη εποχή είναι έντονη η θέληση του καταναλωτικού κοινού να γνωρίζει όσα περισσότερα μπορεί  και να παραμένει σε επαγρύπνηση σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων και τις αξιώσεις που προβάλλονται από αυτά. Ασφαλώς μεγάλο ρόλο στο πόσο γρήγορα θα εξαπλωθεί η φήμη και το τι είδους δημοσιότητα θα δοθεί, έχει να κάνει με το ρόλο των μέσων ενημέρωσης. Αυτά όμως είναι  ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ.

ΜΙΚΡΟΒΙΩΜΑ: Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Με τον όρο αυτό αποκαλούνται αποικίες βακτηρίων που ζουν στο ανθρώπινο σώμα, σε διάφορα σημεία του (π.χ. στο πεπτικό σύστημα) και τα οποία θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικά για την υγεία του ανθρώπου.

Βακτήρια και μύκητες, δηλαδή μονοκύτταροι οργανισμοί που ζουν στο γαστρεντερικό σύστημα του ανθρώπου (κι εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 10 τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί (βακτήρια και μύκητες),  αλλά και μικροοργανισμοί που ζουν κάτω από το δέρμα μας (κι ορισμένοι θεωρούν ότι λειτουργού ως ένα είδος ‘ανθρώπινου οργάνου’) αποτελούν το μικροβίωμα.  Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η δημιουργία του μικροβιώματος στον άνθρωπο γίνεται κατά τη στιγμή της γέννησης του κι έχει ολοκληρωθεί στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του με υλικό που του παρέχει κυρίως η μητέρα του.

Η σύγχρονη γαλακτοκομική βιομηχανία μελετάει συστηματικά το μικροβίωμα προκειμένου να κατασκευάσει προϊόντα χρήσιμα για την γαστρεντερική υγεία του ανθρώπου και για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματός του.

Οι αποικίες βακτηρίων που ζουν στο ανθρώπινο σώμα, μπαίνουν στο επίκεντρο των ερευνών παγκοσμίως. Φωτογραφία: National Human Genome Research Institute, Αγγλία.

 

ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ

Τα προβιοτικά είναι από τα διατροφικά συστατικά τα οποία μέσα στο 2018 βρέθηκαν στα πρωτοσέλιδα των media και δέχτηκαν αρκετή αρνητική δημοσιότητα (αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητά τους). Όπως εκτιμούν διεθνείς παρατηρητές αυτό θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια.

Καθώς η βιομηχανία των συμπληρωμάτων διατροφής θα συνεχίζει να ευδοκιμεί και όσο καιρό οι καταναλωτές θα βλέπουν όλο και περισσότερο αυτά τα προϊόντα στο φόντο των αυξανόμενων δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη, είναι σίγουρο ότι θα εξακολουθήσουν να τίθενται ερωτήσεις. Ορισμένες από τις επικρίσεις θα είναι απολύτως δικαιολογημένες – όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχουν προβλήματα και προκλήσεις κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού. Ο ρόλος των media θα είναι επίσης σημαντικός στο ζήτημα  της προβολής των ενεργειών εταιρικής κοινωνικής υπευθυνότητας από την πλευρά των εταιρειών αυτών. Έτσι, οι επιχειρήσεις του κλάδου θα πρέπει να γίνουν περισσότερο επικοινωνιακές και πιο δημιουργικές όσο αφορά τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις τους.

ΠΡΟΣΩΠΟΠΟΙΗΣΗ

Σύμφωνα με τους Stephen Daniells, Hank Schultz και  Adi Menayang, συντάκτες του NutraIngredients-USA, ενός site που παρακολουθεί τις εξελίξεις στο χώρο των συμπληρωμάτων διατροφής και των συστατικών που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία τροφίμων, άλλες δύο κύριες τάσεις των καιρών θα είναι η ΄προσωποποίηση’ και η ‘τεχνητή νοημοσύνη’. Όπως άλλωστε συμβαίνει και στην ιατρική, έτσι και στη βιομηχανία των τροφίμων,  ο σχεδιασμός για το μέλλον καθοδηγείται από τις προσωπικές διατροφικές ιδιαιτερότητες και συνήθειες των καταναλωτών.

Καλλυντικά με βάση το κατσικίσιο γάλα από την εταιρεία ‘Αγαπάμε Το Κατσικίσιο Γάλα’, από τις Σέρρες.

 

Σήμερα όλο και περισσότεροι καταναλωτές επιθυμούν να αγοράζουν και να καταναλώνουν προϊόντα που ‘έχουν φτιαχτεί γι’  αυτούς’, ενσωματώνουν δηλαδή τις κατακτήσεις τις επιστήμης αλλά σε σαφώς πιο …προσωπικό στυλ. Αυτό που ονομάζουν ‘personalized nutrition space’ αναμένεται να παίξει μείζονα ρόλο το επόμενο διάστημα. Όσο αφορά την τεχνητή νοημοσύνη ήδη μέσα στο 2018 δύο κολοσσιαίες εταιρείες η αμερικανική Life Extension και η γερμανική BASF λάνσαραν προϊόντα τα οποία όπως ισχυρίζονται δημιουργήθηκαν με χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.

Οι διαπιστώσεις των επιστημόνων κατατείνουν στο συμπέρασμα ότι καθώς αναπτύσσεται περεταίρω η αγορά των συμπληρωμάτων διατροφής και καθώς εξελίσσεται η αγορά των τροφίμων, τα όρια μεταξύ των δύο αυτών χώρων θα γίνονται όλο και λιγότερο στεγανά. Όπως συγκεχυμένα τείνουν επίσης να γίνουν τα όρια ανάμεσα στα καλλυντικά και τα ίδια τα συμπληρώματα διατροφής. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά γαλακτοκομικά προϊόντα σε όλο τον κόσμο προωθούνται από τους δημιουργούς τους περίπου ως …καλλυντικά!

Η τοποθέτηση συμπληρωμάτων διατροφής μέσα σε καταστήματα καλλυντικών που έχει αρχίσει να γίνεται στις ΗΠΑ όπως επίσης και η πεποίθηση ότι η εξωτερική ομορφιά έχει να κάνει με την ‘εσωτερική υγεία και ευεξία’ συνδέουν τους δύο αυτούς χώρους. Τέλος η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου μέσω του οποίου διακινούνται όλο και περισσότερα προϊόντα αναμένεται πως θα επηρεάσει το εμπόριο των συμπληρωμάτων διατροφής.


Κεντρική φωτογραφία:  Creative Commons Zero – CC0

You might also like