Περσεφόνη Κοτζιώνη, FAM: Χωρίς κρατική στήριξη κι ακριβό το γάλα στην Αλβανία

Επισκεφτήκαμε το τυροκομείο FAM στο Λιμπόχοβο της Αλβανίας

Νεαρή Βορειοηπειρώτισσα μαθηματικός ‘επιστρέφει’ στην γενέθλια γη κι αναλαμβάνει το ιστορικό τυροκομείο του Αλβανού πεθερού της, κρατώντας ζωντανή την επιχείρηση αλλά και την παράδοση που συνδέει την τοπική τυροκομία με την πρωτογενή παραγωγή. Και τα πάει μια χαρά…
Κείμενο & φωτογραφίες: Θανάσης Αντωνίου

 

Το καλοκαίρι του 2022, το περιοδικό Dairy News επισκέφτηκε το τυροκομείο FAM στο Λιμπόχοβο1 της Αλβανίας, κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα. Το Dairy News συμμετείχε στην αποστολή που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων σε συνεργασία με τον ΕΛΓΟ- Δήμητρα προκειμένου να γνωρίσουμε τυροκομικές μονάδες οι οποίες συμμετέχουν στο πρόγραμμα Cheese CulT- «Δρόμος του Τυριού».

Στο πλαίσιο του έργου συμμετέχουν τυροκομεία από την Ελλάδα και την Αλβανία, κι ένα από αυτά είναι το Prodhime Naturale Bulmeti- FAM, στο οποίο μας υποδέχεται ο Αλβανός ιδιοκτήτης του Fredi Afrat Mahmutaj με την Βορειοηπειρώτισσα νύφη του, Περσεφόνη Κοτζιώνη.

Η Περσεφόνη έχει σπουδάσει μαθηματικά στην Ελλάδα. Όμως, μετά τον γάμο της με τον γιο του Αλβανού τυροκόμου, αποφάσιζε να επιστρέψει στο Λιμπόχοβο και να δραστηριοποιηθεί στην οικογενειακή επιχείρηση.

Το τυροκομείο FAM, το οποίο ανήκει στον πεθερό της, επεξεργάζεται 7-8 τόνους γάλα την ημέρα (κυρίως αιγοπρόβειο, αλλά δουλεύει και με αγελαδινό γάλα τους μήνες που δεν υπάρχει επάρκεια αιγοπρόβειου) και παράγει λευκά τυριά, ανθότυρο, κίτρινα τυριά, όπως κασκαβάλ, βούτυρο κ.ά. Τα προϊόντα του τυροκομείου διανέμονται αποκλειστικά εντός Αλβανίας φτάνοντας μέχρι τα Τίρανα, την Κορυτσά και τους Άγιους Σαράντα. Σημαντική ποσότητα πωλείται από το ιδιόκτητο κατάστημα λιανικής που διαθέτει το τυροκομείο στην κοντινή πόλη Λιμπόχοβο.

Ο Αλβανός τυροκόμος, Fredi Afrat Mahmutaj, με μια εργαζόμενη του τυροκομείου FAM

 

Από τη δεκαετία του 1960

«Το τυροκομείο ξεκίνησε από τον πατέρα του πεθερού μου, ο οποίος άρχισε να δουλεύει ως τυροκόμος σε μονάδες της περιοχής από το 1960» μας λέει η Περσεφόνη. «Το 1994, όταν άλλαξε το καθεστώς, ο πεθερός μου Fredi Afrat Mahmutaj κι ο πατέρας του αγόρασαν το τυροκομείο αυτό κι έκτοτε το δουλεύουν ως ιδιωτική επιχείρηση. Αρχικά, εδώ δούλευε μόνο η στενή οικογένεια του πεθερού μου. Στην συνέχεια, όμως, η επιχείρηση μεγάλωσε και σήμερα απασχολούνται 10 άτομα, όλα μέλη της ίδιας οικογένειας».

Το τυροκομείο FAM συλλέγει γάλα από παραγωγούς που βρίσκονται στα τριγύρω χωριά του Λιμπόχοβο, από την περιοχή του Αργυρόκαστρου και την Δρόπολη2. Για τη συλλογή του, το τυροκομείο διαθέτει τέσσερα φορτηγά βυτία που επισκέπτονται καθημερινά τις συνεργαζόμενες κτηνοτροφικές μονάδες, ενώ η ποιότητα του γάλακτος εξετάζεται τόσο στην φάρμα, όσο και στο τυροκομείο.

« Συνεργαζόμαστε με 50-60 κτηνοτρόφους που εκτρέφουν αιγοπρόβατα και τα βόσκουν στα χωράφια της περιοχής. Κάποιοι από αυτούς είναι μικροί παραγωγοί των 10-20 ζώων κι αρμέγουν τα ζώα με τα χέρια τους. Όμως, υπάρχουν και συνεργάτες μας με πάνω από 300 ζώα που χρησιμοποιούν αρμεκτικό μηχάνημα» μας εξηγεί η Π. Κοτζιώνη.

Ο αρχισυντάκτης του Dairy News, Θανάσης Αντωνίου, με την Περσεφόνη Κοτζιώνη στο τυροκομείο FAM

 

Παραγωγή στην Αλβανία

Η κατάσταση που επικρατεί στην αλβανική κτηνοτροφία, τουλάχιστον στις νότιες περιοχές που συνορεύουν με την Ελλάδα, είναι παρόμοια με αυτή που επικρατεί στα δικά μας εδάφη: Προς το παρόν δεν υπάρχει πρόβλημα επάρκειας γάλακτος, αλλά είναι αλήθεια ότι η κρίση έχει χτυπήσει και τους κτηνοτρόφους της Αλβανίας. Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης γαλακτοκομικής περιόδου, το πρόβειο γάλα έφτασε να πωλείται περίπου 1 ευρώ το λίτρο τιμή παραγωγού.

Ρωτάμε τη νεαρή τυροκόμο αν θα λανσάρει το επόμενο διάστημα νέα προϊόντα, κι εκείνη μάς προσγειώνει στην… πραγματικότητα: «Ο κόσμος δεν έχει τη δυνατότητα να αγοράσει πιο ακριβά τυριά. Από την πλευρά μας, βέβαια, υπάρχει όρεξη και γνώσεις για να φτιαχτεί κάτι καινούργιο, αλλά προς το παρόν δεν έχουμε σχέδια».

Όπως μας εξηγεί η Περσεφόνη Κοτζιώνη, στην Ελλάδα το κόστος της παραγωγής ενός λίτρου γάλακτος είναι μικρότερο απ΄ ό,τι στην Αλβανία, διότι το ελληνικό κράτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζουν την πρωτογενή παραγωγή, αφού κάποια χρήματα που δαπανούν οι παραγωγοί «γυρίζουν πίσω» με τη μορφή των επιδοτήσεων. «Στην Αλβανία δεν συμβαίνει αυτό! Γι΄ αυτό το γάλα είναι ακριβό και το τυρί κοστίζει περισσότερο, ενώ σημαντικό πρόβλημα είναι ο ΦΠΑ που αυτήν τη στιγμή στην Αλβανία είναι 20%» μας εξηγεί.

Οι εγκαταστάσεις του τυροκομείου FAM στο Λιμπόχοβο της Αλβανίας

 

Παρόλα αυτά, η ίδια είναι αισιόδοξη ότι η δική της παραγωγή δεν θα αντιμετωπίσει πρόβλημα ακόμα και στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στην αγορά. «Παράγουμε προϊόντα αποκλειστικά από φρέσκο τοπικό γάλα, προϊόντα που κυκλοφορούν πάνω από 20 χρόνια κι έχουν αποκτήσει βαθιές σχέσεις με τον πελάτη. Το αποτέλεσμα είναι τα προϊόντα μας να είναι αγαπητά και παρά την κρίση ο κόσμος εξακολουθεί να τα στηρίζει. Δεν θέλουμε, όμως, να ρίξουμε την ποιότητά τους απλώς για να πετύχουμε μειωμένη τιμή» διευκρινίζει.

Όπως μας ενημερώνει, έχει ήδη πουληθεί όλο το τυρί που παράχθηκε κατά την προηγούμενη γαλακτοκομική περίοδο. «Μπορώ να σας πω ότι την προηγούμενη περίοδο δεν καταφέραμε να καλύψουμε όλη τη ζήτηση της χονδρικής πώλησης» μας λέει χαμογελώντας.


  1. Το Λιμπόχοβο (ή Λιμποχόβα, στα αλβανικά: Libohovë‎) είναι πόλη στην νότια Αλβανία, κοντά στα σύνορα με την Ελλάδα. Ο πληθυσμός της είναι περίπου 2.000 κάτοικοι, αλλά με τις υπόλοιπες κοινότητες που συγκροτούν τον Δήμο φτάνει τους 3.600 κατοίκους.
  2. Η Δρόπολη (ή Δερόπολη, στα αλβανικά: Dropull) είναι περιοχή στην νότια Αλβανία, η οποία εκτείνεται από τα ελληνοαλβανικά σύνορα στο ύψος της Κακαβιάς έως τα νότια του Αργυρόκαστρου. Έχει αναγνωριστεί από το αλβανικό κράτος ως «ελληνική μειονοτική ζώνη», καθώς εκεί ζουν επί αιώνες χιλιάδες κάτοικοι ελληνικής καταγωγής.
Το κίτρινο τυρί του τυροκομείου FAM πωλείται περίπου στα 8 ευρώ (χοντρική) και φτάνει μέχρι τα 12 ευρώ στον καταναλωτή. Το λευκό τυρί που μοιάζει με φέτα πωλείται περίπου 6 ευρώ (χονδρική) και φτάνει μέχρι τα 9 ευρώ (λιανική).
You might also like