Γιάννης Σαράντος: «Ούτε οι 40άρηδες θέλουν να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία στην Σαμοθράκη…»

Ένα ζευγάρι γηραιών κτηνοτρόφων και τυροκόμων, από την παραμελημένη Σαμοθράκη, στη δύση της επαγγελματικής δραστηριότητάς τους πλέον, ανησυχούν για το μέλλον της πρωτογενούς παραγωγής που μειώνεται συνεχώς στο νησί τους.

Συνέντευξη & φωτογραφία: Θανάσης Αντωνίου

 

Ο 75χρονος Γιάννης Σαράντος και η καλοσυνάτη σύζυγός του Παρασκευή ζουν μόνιμα στην Σαμοθράκη και ασχολούνται με την κτηνοτροφία, τη γεωργία αλλά και το παραδοσιακό καφε-μεζεδοπωλείο ‘Σταυρούλα’, που διατηρεί η κόρη τους στο ορεινό χωριό Λάκκωμα.

Ο Γιάννης Σαράντης, συνταξιούχος πλέον, κληρονόμησε το κοπάδι από τον πατέρα του και εκείνος από τον δικό του και κάποια στιγμή στο παρελθόν έφτασε να έχει πάνω από 150 ζώα. Δυστυχώς, όμως, υπήρξε ένας από αυτούς που επλήγησαν στα τέλη του 2024 από την ευλογιά, η οποία χτύπησε το νησί και ξεκλήρισε -εκτός από το δικό του- και άλλα κοπάδια.

Συναντήσαμε το ζευγάρι στο μεζεδοπωλείο που διατηρούν στο Λάκκωμα, την περασμένη άνοιξη, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευλογιά ξεκλήριζε τα κοπάδια του νησιού και είχε αναστατώσει τις υπηρεσίες σε όλο τον νομό Έβρου -ο πιο εκτεθειμένος σε ζωονόσους από το εξωτερικό.

Τρώγοντας στο κατάστημα της κόρης τους την καταπληκτική φέτα που παράγουν, συζητάμε μαζί τους για το ένδοξο παρελθόν και το εντελώς αβέβαιο μέλλον της κτηνοτροφίας και της τυροκομίας στην Σαμοθράκη. Αν και υπάρχουν ακόμα πολλά ζώα στο νησί, η μείωση του ζωικού κεφαλαίου σε σχέση με το παρελθόν είναι μεγάλη, ενώ ένα και μόνο τυροκομείο κρατάει ακόμα ψηλά τη σημαία μιας σπουδαίας τυροκομικής παράδοσης.

 

Ούτε παλιοί, ούτε νέοι

«Δε βλέπω μέλλον στην κτηνοτροφία» μας λέει η κυρία Παρασκευή, «οι παλιοί κτηνοτρόφοι μεγάλωσαν πια και τελειώνουν και η νεολαία δεν ασχολείται. Οπότε, σιγά- σιγά θα τελειώσει και το επάγγελμα. Δεν μπορεί να ζήσει κανείς σήμερα από την κτηνοτροφία». Η ίδια δεν προέρχεται από κτηνοτροφική οικογένεια, καθώς ο πατέρας της είχε μεταναστεύσει στην Γερμανία, όπου έζησε και εκείνη για κάποια χρόνια, αναγκάστηκε όμως να ασχοληθεί με την πρωτογενή παραγωγή μετά τον γάμο με τον σύζυγό της Γιάννη, επαγγελματία κτηνοτρόφο στο νησί.

Σήμερα, η κυρία Παρασκευή μοιράζει τον χρόνο της στο σπίτι, στο μεζεδοπωλείο της κόρης της και, μέχρι πρόσφατα στην εκτροφή των ζώων και την παραγωγή τυροκομικών προϊόντων. Δυστυχώς, η πρωτογενής παραγωγή στο νησί δεν είναι πλούσια και τα εισοδήματα που προσφέρει στους ντόπιους είναι πάντα μικρά. «Το πρόβλημα στην Σαμοθράκη είναι ότι δεν υπάρχει κάμπος, για να βοσκήσουν τα ζώα μας, και αναγκαζόμαστε να αγοράζουμε ακριβές ζωοτροφές» μας εξηγεί.

Η τυροκομική παραγωγή της οικογένειας Σαράντου ήταν ήδη μικρή, πριν τους βρει η καταστροφή με την ευλογιά, παραγωγή η οποία κατευθύνεται κυρίως στο εστιατόριο της οικογένειας και σε συγγενείς και φίλους που ζητάνε την υπέροχη φέτα της. «Τη μεγαλύτερη ποσότητα τη δωρίζουμε. Δεν πειράζει, το να δώσεις ένα κομμάτι τυρί δεν κοστίζει…» μας λέει χαμογελώντας, συμπληρώνει όμως ότι το τυρί που πωλείται στο εστιατόριο αφήνει εξαιρετικές εντυπώσεις στους Έλληνες αλλά και τους ξένους τουρίστες που θα φτάσουν μέχρι το Λάκκωμα.

 

Χωρίς όρεξη…

Ο Γιάννης Σαράντος είναι κτηνοτρόφος και τυροκόμος, για κάποια χρόνια μάλιστα εργάστηκε στο Τυροκομείο Παπανικολάου, τη μοναδική σήμερα μονάδα μεταποίησης γάλακτος του νησιού. Στο παρελθόν διατηρούσε κοπάδι 150 αιγοπροβάτων, το οποίο όμως είχε μειωθεί τα τελευταία χρόνια που ο κύριος Γιάννης είχε βγει στη σύνταξη. «Όπως πηγαίνει το πράγμα, έχει σχεδόν τελειώσει η κτηνοτροφία στο χωριό μας. Ένας – δύο έχουν μείνει πλέον, με λιγοστά ζώα ο καθένας τους. Και όλοι σφάζουν, καθημερινά…Δεν τους κάνει όρεξη να ασχοληθούν με τα ζώα» εξηγεί ο Σαμοθρακιώτης κτηνοτρόφος και τυροκόμος, με ζωγραφισμένη την απογοήτευση στο πρόσωπό τους.

Μετά την επέλαση της ευλογιάς δεν έχει πλέον παρά ελάχιστα ζώα, κυρίως κατσίκια, και είναι αμφίβολο αν θα συνεχίσει στο επάγγελμα. Σκοπεύει όμως να συνεχίσει να τυροκομεί -με κατσικίσιο πλέον γάλα- κυρίως για τις ανάγκες του οικογενειακού εστιατορίου, αν και τον απασχολεί το τι τυρί θα παράξει, καθώς όπως μας λέει «το πρόβειο γάλα είναι πιο παχύ από το κατσικίσιο και πιο κατάλληλο για να φτιάξεις φέτα».

 

Ρωτάμε τον Γιάννη Σαράντο αν σκοπεύει να αναπληρώσει τα χαμένα ζώα του και να συνεχίσει στην κτηνοτροφία. «Έχω βγει στη σύνταξη, βγαίνει και η γυναίκα μου και δεν ξέρω αν μπορώ να κάνω κάτι τέτοιο. Φοβάμαι κιόλας μετά από αυτό που έπαθα και έχασα τα ωραία ζώα μου τον περασμένο Δεκέμβρη. Κι αν με ξαναβρεί τέτοιο κακό;» μας λέει με αγωνία και συμπληρώνει: «Αλλά και οι πιο νέοι από μένα, 40 χρονών παιδιά, που έχασαν κι αυτοί τα ζώα τους, ούτε αυτοί θέλουν να συνεχίσουν».

Έχοντας περάσει μια σκληρή ζωή κοντά στα κοπάδια(«περπατούσα κάθε μέρα εφτά χιλιόμετρα μονοπάτι πήγαινε έλα στα ζώα, πολύ πριν φτιαχτούν οι αγροτικοί δρόμοι», θυμάται), περιμένει τώρα τις κρατικές ενισχύσεις για να σταθεί στα πόδια του.

Μεγάλο βάσανό του οι ζωοτροφές, τις οποίες αγόρασε πέρυσι πανάκριβα, πριν τον βρει το κακό και με τις οποίες ταΐζει τώρα -αναγκαστικά- τις κατσίκες του. «Κάποτε χρειαζόμουν έξι με δέκα τόνους ζωοτροφών τον χρόνο, ενώ τα τελευταία χρόνια χρειάζομαι 15 τόνους -σήμερα το καλαμπόκι έφτασε να πουλιέται 350 ευρώ ο τόνος» αναφέρει και θίγει το πρόβλημα της απουσίας βοσκήσιμων γαιών στο νησί, ως αποτέλεσμα κυρίως της ξηρασίας αλλά και της τουριστικής ανάπτυξης.

Ο συνομιλητής μας εκφράζει παράπονα για το κύκλωμα εμπορίας ζωοτροφών, παράπονα που είναι κοινά σε όλους τους κτηνοτρόφους στην Σαμοθράκη. «Οι έμποροι βγάζουν μεγάλο κέρδος από τις ζωοτροφές» μας λέει ο Γιάννης Σαράντος και επισημαίνει: «Καταλαβαίνω ότι για να φτάσουν οι ζωοτροφές στο νησί πληρώνονται φορτηγά και εισιτήρια για το καράβι, αλλά… όχι κι έτσι». Όσο για τις μπάλες, «δε ζυγίζουν ούτε δέκα κιλά πια, έτσι τις κάνεις με το χέρι και τις σηκώνεις» μας λέει με νόημα.

---

Διαβάστε το οδοιπορικό του Dairy News στη Σαμοθράκη

Διαβάστε τη συνέντευξη με τον Σαμοθρακιώτη τυροκόμο Παναγιώτη Παπανικολάου