Γάλα & γαλακτοκομικά 2025- 2035: Η δεκαετία που έρχεται

Η ευρωπαϊκή πρωτογενή παραγωγή και μαζί της η παραγωγή γάλακτος εισέρχονται σε μια εποχή έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και, για το λόγο αυτό, σε μια φάση αβεβαιότητας. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι νέες καταναλωτικές συνήθειες και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα παίξουν μείζονα ρόλο στη διαμόρφωση του νέου σκηνικού.

Κείμενο: European Commission, DG Agriculture and Rural Development / Μετάφραση- επιμέλεια: Θανάσης Αντωνίου/ Φωτογραφίες: Αρχείο Dairy News

Λίγο πριν εκπνεύσει το 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα την μελέτη «EU agricultural outlook, 2025-2035», η οποία εκπονήθηκε από την DG Agriculture and Rural Development, την αρμόδια διεύθυνση της Επιτροπής στις Βρυξέλες για τον πρωτογενή τομέα. Στην έρευνα ένα κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην παραγωγή και την επεξεργασία γάλακτος και σε αυτό παρουσιάζονται προβλέψεις της συγκεκριμένης διεύθυνσης με 10ετή ορίζοντα.

Η έρευνα δόθηκε στη δημοσιότητα σε μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ αγροτών και κοινοτικής γραφειοκρατίας για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και για την περιβόητη συμφωνία ΕΕ- Mercosur, καθώς ο αγροτικός κόσμος στα κράτη μέλη είναι ανάστατος. Παρόλα αυτά, η μελέτη της  DG Agriculture and Rural Development και ειδικά το κεφάλαιο για το γάλα και την επεξεργασία του είναι ένας χρήσιμος ‘οδικός χάρτης’ για τις εξελίξεις που αναμένεται να δούμε την επόμενη δεκαετία.

Από σήμερα κι έως το 2035 η παγκόσμια ζήτηση για γαλακτοκομικά προϊόντα αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά ενώ οι  τιμές στο νωπό γάλα και τα περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα όπως βούτυρο, αποβουτυρωμένο γάλα σε σκόνη, πλήρες γάλα σε σκόνη κ.ά., θα αυξηθούν.

Ποιο είναι το κύριο συμπέρασμα της εν λόγω μελέτης; «Οι αγορές γαλακτοκομικών προϊόντων αναμένεται να καταστούν πιο κατακερματισμένες σε παγκόσμιο επίπεδο, γεγονός που θα μπορούσε να αυξήσει την προστιθέμενη αξία τόσο στις εγχώριες όσο και στις παγκόσμιες πωλήσεις γαλακτοκομικών προϊόντων της ΕΕ» εκτιμάει η μελέτη.

Αν και η ισχυρή ζήτηση και η αυξανόμενη διαθεσιμότητα στερεών γαλακτοκομικών προϊόντων της ΕΕ παρουσιάζουν ευνοϊκές προοπτικές για την αγορά, η παρούσα μελέτη για τις γεωργικές προοπτικές εξετάζει επίσης τις πιθανές προκλήσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι γαλακτοπαραγωγοί.

Η σημαντικότερη από αυτές είναι η αύξηση του ανταγωνισμού στις παγκόσμιες αγορές γαλακτοκομικών προϊόντων και η αυξανόμενη αβεβαιότητα- η συμφωνία ΕΕ- Mercosur αντανακλά αυτή ακριβώς την αβεβαιότητα η οποία προκύπτει λόγω της αύξησης του ανταγωνισμού.

Σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη την επόμενη δεκαετία θα χαρακτηρίσει η αβεβαιότητα  λόγω: i) γεωπολιτικών εντάσεων, ii) διαταραχών στις αγορές εισροών και iii) κλιματικής αλλαγής. «Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, προβλέπεται σταδιακή αλλά συνεχής στροφή προς γαλακτοκομικά προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας στο χαρτοφυλάκιο εξαγωγών της ΕΕ, ενώ η τιμή του νωπού γάλακτος στην ΕΕ αναμένεται να παραμείνει σχετικά υψηλή κατά την περίοδο 2025-2035, υποστηριζόμενη από την ισχυρή ζήτηση τόσο για γαλακτοκομικά λίπη όσο και για προϊόντα εμπλουτισμένα με πρωτεΐνες» αναφέρεται στο προοίμιο της έκθεσης των ευρωπαίων αξιωματούχων για την πρωτογενή παραγωγή.

Οικονομικό περιβάλλον

Η μελέτη θεωρεί πως από σήμερα κι έως το 2035 η παγκόσμια ζήτηση για γαλακτοκομικά προϊόντα αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά ενώ οι  τιμές στο νωπό γάλα και τα περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα (βούτυρο, αποβουτυρωμένο γάλα σε σκόνη, πλήρες γάλα σε σκόνη κ.ά.) θα αυξηθούν. «Το κόστος των εισροών έχει σταθεροποιηθεί τους τελευταίους μήνες, συμπεριλαμβανομένου του κόστους της ενέργειας, και αυτό θα μπορούσε να μειώσει περαιτέρω την πίεση στα μικτά περιθώρια κέρδους των γαλακτοκομικών παραγωγών της ΕΕ» αναφέρει η μελέτη της ΕΕ.

Παγκόσμιος ανταγωνισμός 

Οι παράγοντες που σχετίζονται με την επισιτιστική ασφάλεια ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση της εγχώριας παραγωγικής ικανότητας σε χώρες που στο παρελθόν εξαρτιόνταν σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων (π.χ. Κίνα). Ταυτόχρονα, οι αναδυόμενες αγορές της Νοτιοανατολικής Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής συμβάλλουν όλο και περισσότερο στην αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων.

Ινδία και Πακιστάν είναι οι κινητήριες δυνάμεις της παγκόσμιας παραγωγής γάλακτος. Παραδοσιακοί εξαγωγείς γαλακτοκομικών προϊόντων όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Νέα Ζηλανδία έχουν χαμηλότερο δυναμικό ανάπτυξης την επόμενη δεκαετία.

Οι εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων της ΕΕ είναι πιθανό να παραμείνουν σταθερές σε όγκο κατά την περίοδο αυτή, με δυνατότητα αύξησης μόνο σε αξία. Αυτή η σταθερότητα, σε συνδυασμό με την αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου γαλακτοκομικών προϊόντων, θα μπορούσε να μεταφραστεί σε μείωση των μεριδίων αγοράς της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το μερίδιο αγοράς τους σε παγκόσμιο επίπεδο ενώ η Νέα Ζηλανδία θα μπορούσε να καταστεί ο μεγαλύτερος εξαγωγέας γαλακτοκομικών προϊόντων στον κόσμο έως το 2035.

Αύξηση των αβεβαιοτήτων 

Η μελλοντική πορεία του κόστους των εισροών (όπως οι ζωοτροφές) υπόκειται σε σημαντική αβεβαιότητα κατά την επόμενη δεκαετία. Η έκθεση της EC DG Agriculture and Rural Development για τις προοπτικές της γεωργίας στην ΕΕ υποθέτει ότι οι τεχνολογικές, ζωοτροφικές και γενετικές βελτιώσεις θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των ζωοτροφών κατά την επόμενη δεκαετία. Η σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας και λιπασμάτων υπόκειται επίσης σε αβεβαιότητα λόγω γεωπολιτικών εντάσεων και τοπικών συγκρούσεων.

Οι πρόσφατες επιδημίες ζωικών ασθενειών (π.χ. καταρροϊκός πυρετός, αφθώδης πυρετός και οζώδης δερματίτιδα, αλλά και η ευλογιά σε χώρες όπως η Ελλάδα) «προβλέπεται να έχουν μόνο βραχυπρόθεσμες και τοπικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα, ενώ οι δημόσιες αρχές υγείας των ζώων αναμένεται να περιορίσουν αποτελεσματικά την εξάπλωση των ασθενειών, προκαλώντας ελάχιστες στρεβλώσεις στην αγορά», αναφέρει η μελέτη. Στην Ελλάδα τα αποτελέσματα της ευλογιάς δεν έχουνε ακόμα εκτιμηθεί.