Διαχείριση θερμικού στρες σε  γαλακτοπαραγωγές αγελάδες

Το θερμικό στρες αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές και δαπανηρές προκλήσεις για τις σύγχρονες μονάδες παραγωγής γάλακτος παγκοσμίως. Οι υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την αυξημένη υγρασία επηρεάζουν αρνητικά την υγεία, την αναπαραγωγή και τις αποδόσεις των ζώων, επιφέροντας τεράστιο οικονομικό κόστος στους παραγωγούς.

Κείμενο: Έφη Αδαμοπούλου*

 

Εκτιμάται ότι η βιομηχανία γάλακτος στις Ηνωμένες  Πολιτείες χάνει ετησίως από 897 εκατ. έως 1,5 δισ. δολάρια λόγω του θερμικού στρες, με το μέσο κόστος ανά αγελάδα να αγγίζει τα 264 δολάρια το χρόνο.

1. Πότε ξεκινά το θερμικό στρες; Δείκτης THI

Οι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στη ζέστη λόγω του υψηλού μεταβολικού ρυθμού που απαιτείται για την παραγωγή γάλακτος και τη ζύμωση της τροφής στους προστομάχους. Το θερμικό στρες δεν εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, αλλά από τον συνδυασμό της με τη σχετική υγρασία, ο οποίος εκφράζεται μέσω του Δείκτη Θερμοκρασίας-Υγρασίας (THI – Temperature–Humidity Index).

Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι οι αγελάδες αρχίζουν να βιώνουν θερμικό στρες όταν ο δείκτης THI φτάσει μόλις στο 68, ή όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 25°C (77°F) με χαμηλή υγρασία. Αυτό σημαίνει ότι τα ζώα υποφέρουν πολύ νωρίτερα από ό,τι οι άνθρωποι αισθανόμαστε δυσφορία.

2. Οι φυσιολογικές επιπτώσεις στο σώμα της αγελάδας

Όταν μια αγελάδα εκτίθεται σε συνθήκες υψηλού THI, ενεργοποιούνται διάφοροι μηχανισμοί άμυνας και προσαρμογής, οι οποίοι όμως έχουν σοβαρό κόστος για την παραγωγικότητά της:

• Μείωση της Πρόσληψης Τροφής (DMI):Η πέψη της τροφής παράγει τεράστιες ποσότητες θερμότητας στους προστομάχους. Για να μειώσει αυτό το εσωτερικό θερμικό φορτίο, η αγελάδα μειώνει αυτόματα την κατανάλωση ξηράς ουσίας, γεγονός που στερεί ενέργεια και θρεπτικά συστατικά από τη γαλακτοπαραγωγή.
• Μετατόπιση της Ροής του Αίματος:Προκειμένου να αποβάλει τη θερμότητα, ο οργανισμός κατευθύνει το αίμα μακριά από τα εσωτερικά ζωτικά όργανα (όπως το συκώτι, τα έντερα και ο μαστός) προς τα άκρα και το δέρμα. Αυτή η έλλειψη αιμάτωσης αποδυναμώνει τη λειτουργία των οργάνων και μειώνει δραματικά τη σύνθεση γάλακτος. Επιπλέον, η μειωμένη αιμάτωση του πεπτικού σωλήνα επιτρέπει σε παθογόνα και ενδοτοξίνες να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας φλεγμονές που καταναλώνουν ακόμη περισσότερη ενέργεια.
• Αύξηση του Ρυθμού Αναπνοής (Λαχάνιασμα):Ο κύριος τρόπος αποβολής θερμότητας είναι η αναπνοή. Ο φυσιολογικός ρυθμός είναι 30–40 αναπνοές ανά λεπτό. Οποιαδήποτε τιμή πάνω από 60 υποδηλώνει θερμικό στρες, ενώ αν ο ρυθμός φτάσει τις 120 αναπνοές ανά λεπτό, το ζώο βρίσκεται σε κατάσταση σοβαρής κρίσης.

3. Επιπτώσεις στην αναπαραγωγή και στην ξηρά περίοδο

 

Το θερμικό στρες επηρεάζει βαθιά την αναπαραγωγική ικανότητα και το μέλλον του κοπαδιού:

• Μείωση της Γονιμότητας:Υπάρχει ισχυρή αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ των υψηλών θερμοκρασιών και των ποσοστών σύλληψης. Όταν η εσωτερική θερμοκρασία του ζώου ξεπεράσει τους 102,4°F (39,1°C), τα πρώιμα έμβρυα δυσκολεύονται να επιβιώσουν, οδηγώντας σε εμβρυϊκό θάνατο και δραματική αύξηση των ‘ανοιχτών ημερών’ (days open). Σε περιόδους έντονης ζέστης χωρίς συστήματα δροσισμού, τα ποσοστά σύλληψης μπορούν να πέσουν ακόμη και σε μονοψήφια νούμερα.
• Η Κρίσιμη Ξηρά Περίοδος:Πολλοί παραγωγοί παραμελούν τις αγελάδες στην ξηρά περίοδο επειδή δεν παράγουν γάλα εκείνη τη στιγμή. Ωστόσο, το θερμικό στρες κατά την περίοδο αυτή επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη του μαστικού αδένα, μειώνει την ανοσολογική άμυνα και έχει ως αποτέλεσμα μειωμένη παραγωγή γάλακτος στην επόμενη γαλακτική περίοδο. Επιπλέον, οδηγεί σε πρόωρους τοκετούς (1-2 εβδομάδες νωρίτερα), με αποτέλεσμα τη γέννηση εξασθενημένων και στρεσαρισμένων μοσχαριών.

4. Πρακτικές στρατηγικές διαχείρισης

 

Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που εστιάζει στην άνεση των ζώων (cow comfort):

1. Επαρκής Σκίαση:Είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα, καθώς η σκιά μπορεί να μειώσει έως και κατά 50% το συνολικό θερμικό φορτίο που δέχεται το ζώο.
2. Κυκλοφορία του Αέρα:Απαιτείται επαρκής χώρος ανάμεσα στα ζώα (περίπου 65 τετραγωνικά πόδια ανά αγελάδα) για να διευκολύνεται ο αερισμός. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους χώρους αναμονής του αρμεκτηρίου, όπου οι αγελάδες συνωστίζονται.
3. Σωστή Χρήση Συστημάτων Υδρονέφωσης (Misters):Ο συνδυασμός νερού και αέρα βοηθά στο δροσισμό, αλλά η χρήση τους πρέπει να χρονομετρείται προσεκτικά ώστε να μην δημιουργείται υπερβολικά υγρό περιβάλλον στη στρωμνή, κάτι που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο εμφάνισης μαστίτιδας.
4. Διατροφή και Διαθεσιμότητα Νερού:Οι αγελάδες προτιμούν να τρέφονται κατά τις δροσερές νυχτερινές ώρες, οπότε η τροφή πρέπει να είναι διαθέσιμη τότε. Επίσης, η κατανάλωση νερού διπλασιάζεται, με μια μεγάλη αγελάδα να χρειάζεται έως και 55 γαλόνια (περίπου 200 λίτρα) καθαρού, δροσερού νερού την ημέρα

Ο Ρόλος της Διατροφικής Ενίσχυσης: Η Λύση του OmniGen®

 

Πέρα από τις περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, η διατροφική υποστήριξη κερδίζει διαρκώς έδαφος. Το εξειδικευμένο διατροφικό προϊόν OmniGen® της Phibro Animal Health Corporation έχει αποδειχθεί μέσω πολυάριθμων πανεπιστημιακών και ερευνητικών δοκιμών ότι ενισχύει την ανοσολογική λειτουργία και βοηθά τα ζώα να διαχειριστούν αποτελεσματικά το θερμικό στρες.

 

Κύρια ερευνητικά δεδομένα:

• Μείωση Ρυθμού Αναπνοής: Μελέτες στα Πανεπιστήμια της Αριζόνα και της Φλόριντα έδειξαν μείωση των αναπνοών ανά λεπτό κατά -13,8% και -9,7% αντίστοιχα σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
• Ρύθμιση Θερμοκρασίας Σώματος:Σύμφωνα με έρευνα του Κρατικού Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο στη Βραζιλία, οι αγελάδες που διατράφηκαν με OmniGen παρουσίασαν 50% λιγότερες ώρες την ημέρα με αυξημένη θερμοκρασία σώματος (≥102,4°F).
• Διατήρηση της Πρόσληψης Τροφής & Παραγωγής:Η χορήγηση OmniGen υποστήριξε την πρόσληψη ξηράς ουσίας κατά +9,2% και οδήγησε σε σημαντική αύξηση της παραγωγής γάλακτος (από +5,0 έως +10,1 lb/αγελάδα/ημέρα) ανάλογα με το στάδιο της γαλακτικής περιόδου.
• Αποτελεσματικότητα σε Αγελάδες Ελευθέρας Βοσκής:Σχετική έρευνα επιβεβαίωσε ότι το OmniGen είναι εξίσου αποτελεσματικό και σε συστήματα ελευθέρας βοσκής, βελτιώνοντας τη θερμορύθμιση και μειώνοντας τα σωματικά κύτταρα.
• Προστασία κατά την Ξηρά Περίοδο:Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το εύρημα ότι η χορήγηση OmniGen κατά την ξηρά περίοδο εξάλειψε πλήρως τις αρνητικές επιπτώσεις του θερμικού στρες στην επόμενη γαλακτική περίοδο, επιτρέποντας στα ζώα να αποδώσουν εξίσου καλά με εκείνα που διαβιούσαν σε δροσερό περιβάλλον.

Σύνοψη

Το θερμικό στρες δεν μπορεί να εξαλειφθεί πλήρως, αλλά οι επιπτώσεις του μπορούν να μετριαστούν σημαντικά. Ο συνδυασμός σωστών πρακτικών διαχείρισης του στάβλου (σκίαση, νερό, αερισμός) με την καθημερινή προσθήκη διατροφικών παραγόντων όπως το OmniGen προσφέρει στις αγελάδες την απαραίτητη θωράκιση ώστε να παραμείνουν υγιείς, δροσερές και παραγωγικές καθ’ όλη τη διάρκεια των θερμών μηνών.

———————————————

*   Η Έφη Αδαμοπούλου είναι business development director στην εταιρία BIOERGEX-SALATAS BROS.