Κτηνοτροφία: Νέες τάσεις & ευζωία

Εισήγηση της Δρ. Μαρία Καρατζιά στην συνάντηση SUDAPS II

Το SUDAPS II (Support for Dairy Production in RIS Region) αποτελεί μια πρωτοβουλία στο πλαίσιο του πανευρωπαϊκού δικτύου EIT Food, και στόχος της Συνάντησης Εργασίας (τέλη 2021) ήταν να συζητηθούν σημαντικά θέματα για τους κτηνοτρόφους γαλακτοπαραγωγούς και τους μεταποιητές γάλακτος, όπως η ευζωία του ζωικού κεφαλαίου, η αποτίμηση της βιωσιμότητας των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, οι σύγχρονες πρακτικές άμελξης και τα προβλήματα που προκύπτουν (μαστίτιδα), ο έλεγχος και η βελτίωση της ποιότητας και ασφάλειας του νωπού γάλακτος, ενώ στις εργασίες συμμετείχε και το ΥπΑΑΤ ενημερώνοντας τους συμμετέχοντες για τις δράσεις του.

 

Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζουμε εν συντομία την εισήγηση που πραγματοποίησε η Δρ. Μαρία Καρατζιά, εντεταλμένη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής του ΕΛΓΟ-Δήμητρα στην Παραλίμνη Γιαννιτσών. Στην εισήγησή της αναφέρθηκε σε ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα θέματα της κτηνοτροφικής παραγωγής, την ευζωία των παραγωγικών ζώων και τις νέες τάσεις στην κτηνοτροφία. Αρχικά, η Μ. Καρατζά περιέγραψε την κτηνοτροφία ακριβείας ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης που στοχεύει στην παρακολούθηση του ζωικού κεφαλαίου. Η κτηνοτροφία ακριβείας βρίσκει εφαρμογή σε πολλές διαδικασίες της παραγωγής: στην ανάπτυξη των ζώων, τα επίπεδα παραγωγής (π.χ. γάλα), την ανίχνευση και παρακολούθηση ασθενειών και παραμέτρων που σχετίζονται με τη συμπεριφορά τους και το περιβάλλον στο οποίο εκτρέφονται.

Φωτογραφία από το βιβλίο «Walker-Gordon: One of a Kind» (1998), του κτηνίατρου Edward Tindall, ο οποίος εργάστηκε στην θρυλική φάρμα- εργοστάσιο Walker Gordon Laboratories & Dairy, στο Plainsboro, στο New Jersey των ΗΠΑ. Στην φωτογραφία το σύστημα ‘Walker Gordon’s Rotolactor’, ένα πρωτοποριακό για την εποχή του σύστημα άλμεξης, το οποίο είχε γοητεύσει σχολεία, πανεπιστήμια κι επιστήμονες που έκλειναν ραντεβού για να το δουν. Η φάρμα είχε περίπου 250.000 επισκέπτες τον χρόνο!

 

Οι προκλήσεις

Σύμφωνα με την Μ. Καρατζιά, καθώς οι παγκόσμιες συνθήκες μεταβάλλονται, η κτηνοτροφία πρέπει να προσαρμοστεί στην μεγαλύτερη ζήτηση προϊόντων και την ταυτόχρονη συρρίκνωση των διαθέσιμων φυσικών πόρων. Υπολογίζεται ότι έως το 2025, ο παγκόσμιος πληθυσμός θα έχει αγγίξει τα 9,7 δισ. ανθρώπους, περίπου 2 δισ. άνθρωποι περισσότεροι απ΄ ό,τι σήμερα και η ζήτηση των τροφίμων θα έχει αυξηθεί κατά 70%.

Ταυτόχρονα, η κτηνοτροφία πρέπει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις σχετικά με την ευζωία των ζώων, την περιβαλλοντική αειφορία και τη δημόσια υγεία. «Σημαντική κοινωνική πίεση εκδηλώνεται από τους καταναλωτές για την εξασφάλιση της ευζωίας, της ‘ηθικής’ κτηνοτροφίας και της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας στην παραγωγική διαδικασία» είπε.

Το οικοσύστημα της κτηνοτροφίας, μέσα στο οποίο ανήκουν τα ζώα, οι κτηνοτρόφοι και οι επιστήμονες που ασχολούνται ερευνητικά, έχει κινηθεί προκειμένου να λύσει όλα τα παραπάνω ζητήματα και το κάνει με διάφορους τρόπους: α) Χρήση καινοτόμων βιομετρικών αισθητήρων, β) Διαχειριστικές αποφάσεις βάσει στοιχείων και μετρήσεων και όχι εμπειρικά και γ) Ψηφιοποίηση της κτηνοτροφίας και της αλυσίδας παραγωγής.


Η πρώτη εφαρμογή κτηνοτροφίας ακριβείας εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1970 και ήταν ο ατομικός ηλεκτρονικός γαλακτομετρητής για αγελάδες.

Οι τεχνολογίες ακριβείας περιλαμβάνουν συσκευές, όπως τα ηλεκτρονικά ενώτια, τα κολάρα που μετρούν τον μηρυκασμό των ζώων, οι βόλοι της μεγάλης κοιλίας που δίνουν πληροφορίες για το pΗ, τη θερμοκρασία και την αποδοτικότητα του μηρυκασμού, τα ποδόμετρα, τις συσκευές για τον υπολογισμό του βάρους των ζώων κ.ά., ενώ η πιο ‘διάσημη’ εφεύρεση είναι το ρομποτικό άρμεγμα «που θα αποτελέσει το κοινό μέτρο στο μέλλον» όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.

Εντός αυτού του πλαισίου, η προαγωγή της ευζωίας αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις και η κλιματική αλλαγή επιβάλλει την ανάγκη πρόβλεψης και παρακολούθησης θερμικών επεισοδίων, θερμικής καταπόνησης, αύξησης της υγρασίας και ασθενειών λόγω των κλιματικών αλλαγών.

Στο επίπεδο του καταναλωτή υπάρχει πίεση για τη χρήση μη επεμβατικών αισθητήρων ακριβείας κι ελαχιστοποίηση της επαφής κτηνοτρόφων – ζώων, ούτως ώστε να δίνεται περιθώριο εκδήλωσης της φυσιολογικής συμπεριφοράς των ζώων. «Για τους κτηνοτρόφους ένα κρίσιμο σημείο είναι η λήψη προληπτικών μέτρων για τη μείωση απωλειών σε μεγάλη κλίμακα που μπορούν να επηρεάσουν την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα» σχολίασε η Μ. Καρατζιά.

Τεχνολογία θερμικής απεικόνισης ζώων στον στάβλο. Περιοδικό Applied Sciences/ «Development of an Automated Body Temperature Detection Platform», Απρίλιος 2022.

 

Νέες τεχνολογίες

Στην εισήγησή της, η Δρ. Μαρία Καρατζιά ανέφερε συγκεκριμένα τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που έχουν γίνει εργαλεία για τη διαχείριση κοπαδιών και λειτουργούν ως…ψηφιακοί βοσκοί για αγελάδες που εκτρέφονται ημιεκτατικά σε περιφραγμένους βοσκότοπους αλλά χρησιμοποιούνται και σε κοπάδια μικρών μηρυκαστικών που βόσκουν ελεύθερα. Η ίδια συσκευή μπορεί να δεχθεί θερμική κάμερα και να χρησιμοποιηθεί για τη θερμική απεικόνιση των ζώων, τεχνική που μας δίνει πληροφορίες για τις υποκλινικές καταστάσεις, το αναπαραγωγικό στάδιο ζώων κ.ά.).

Η ερευνήτρια του ΕΛΓΟ- Δήμητρα αναφέρθηκε, επίσης, στην τεχνολογία των ‘έξυπνων γυαλιών’ τα οποία χρησιμοποιούνται προς το παρόν σε πειραματικό στάδιο για την αναγνώριση ζώων και συμπεριφορών, όπως και για την αξιολόγηση της μορφολογίας του μαστού. Με τη χρήση QR Code για κάθε ζώο ή θέση ζώου στο αρμεκτήριο, καταγράφονται δεδομένα από τον χειριστή που παρακολουθεί μέσω γυαλιών τα ζώα, αποθηκεύει δεδομένα και τα επεξεργάζεται, ενώ είναι μια τεχνολογία εύκολη στην χρήση που δεν καταπονεί τον χειριστή.

Αναφέρθηκε, επίσης, στους ‘αισθητήρες βιοακουστικής’, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του επιπέδου ευζωίας των ζώων. Μ’ αυτήν την τεχνολογία καταγράφονται φωνητικές εκδηλώσεις μεταξύ των αγελάδων και των μοσχαριών τους, των μοσχίδων όταν εισέρχονται σε οίστρο, ενώ υπάρχουν κι άλλες κατηγορίες φωνητικών εκδηλώσεων που πρέπει πρώτα να ταυτοποιηθούν για να αποδοθούν σε κάποιο χαρακτηριστικό συμπεριφοράς του ζώου.

Στόχος των τεχνολογιών αυτών, όπως ανέφερε κλείνοντας την εισήγησή της η Δρ. Μαρία Καρατζιά, είναι να δημιουργηθεί ένα συνολικό εργαλείο στα χέρια των παραγωγών που θα τους επιτρέπει να διαχειρίζονται τη φάρμα τους με βάση κάποιες προβλέπεις, να αποφεύγουν κινδύνους και να προάγουν την ευζωία των ζώων μέσω διαχειριστικών προσαρμογών.

You might also like