Στον ασφυκτικό κλοιό της ευλογιάς των προβάτων βρίσκεται από τα τέλη του 2025 η Σαμοθράκη και, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλλαν οι δημόσιες αρχές, οι απώλειες σε ζωικό κεφάλαιο είναι ήδη πολύ μεγάλες για έναν τόπο όπου η κτηνοτροφία αποτελεί σημαντικό πλουτοπαραγωγικό πόρο.
Αποστολή/Σαμοθράκη: Θανάσης Αντωνίου Φωτογραφίες: Θ.Α., Δήμος Σαμοθράκης & Ευγενία Παπαπέτρου
Άτυπη συνάντηση κτηνοτρόφων με ζωοτέχνες & κτηνίατρους πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Σαμοθράκη και μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν ήταν κι αυτό της αντιμετώπισης της ευλογιάς, η οποία χτυπάει εδώ και μερικούς μήνες το νησί. Στη συνάντηση, η οποία είχε εθιμοτυπικό χαρακτήρα, συμμετείχαν η Δρ. Λουκία Αικατερινιάδου, Διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-Δήμητρα και ο Δρ. Αριστοτέλης Λυμπερόπουλος, Καθηγητής στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος. Σύντομη παρέμβαση στη συνάντηση έκανε ο Παναγιώτης Καλακίκος, Δήμαρχος Σουφλίου και Πρόεδρος της δραστήριας Δημοσυνεταιριστικής Έβρος Α.Ε.
Το Dairy News βρέθηκε στην Σαμοθράκη και παρακολούθησε τη συνάντηση, στο πλαίσιο του Προγράμματος Θεματικού Εργαστηρίου (Δράση B3): «Βιωματικές περιηγητικές εμπειρίες στον γαστρονομικό τουρισμό της Σαμοθράκης», δράση η οποία εντάσσεται στο «Διακρατικό Σχέδιο Συνεργασίας: Local Tour» (Υπομέτρο 19.3 CLLD Leader ΠΑΑ 2014-2020).
Στη συνάντηση, στην οποία συμμετείχε διψήφιος αριθμός κτηνοτροφών, μέλη στην πλειοψηφία τους του Αγροτικού- Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Σαμοθράκης, καταγγέλθηκε από τους παρόντες ότι η πολιτεία άργησε να ενημερώσει τους παραγωγούς για τη ζωονόσο της ευλογιάς ενώ και τα μέτρα τα οποία λήφθηκαν στη συνέχεια κρίνονται – εκ του αποτελέσματος- ανεπαρκή.
Στη συνάντηση συμμετείχαν δύο κτηνοτρόφοι, οι οποίοι μόλις λίγες μέρες πριν είχαν αναγκαστεί να θανατώσουν από 400 ζώα ο καθένας τους, αλλά και ορισμένοι συνάδελφοί τους, που ήδη βιώνουν με πολύ οδυνηρό τρόπο τις επιπτώσεις της πανδημίας, καθώς είναι αναγκασμένοι να έχουν τα ζώα τους σταβλισμένα και υπό περιορισμό, με ό,τι αυτό σημαίνει για την ευζωία αλλά και το κόστος της εκτροφής τους, το οποίο, σε τέτοιες περιπτώσεις, εκτινάσσεται στα ύψη.
Κτηνοτροφία στην Σαμοθράκη
Στην Σαμοθράκη, αυτή τη στιγμή, εκτρέφεται μεγάλος αριθμός αμνοεριφίων, τα οποία σύμφωνα με επίσημους υπολογισμούς ανέρχονται σε περίπου 40.000 -ίσως όμως να είναι περισσότερα. Θυμίζουμε ότι μερικά χρόνια πριν, τα επίσημα καταγεγραμμένα ζώα ήταν πάνω από 60.000 και τότε είχε τεθεί με επιτακτικό τρόπο ζήτημα μείωσης του υπερπληθυσμού τους, για να προστατευτεί το νησί από την υπερβόσκηση και τις συνέπειές της στο έδαφός του.
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων εμφανίστηκε επίσημα στην Σαμοθράκη στις 17 Ιανουαρίου 2025, όταν καταγράφηκε το πρώτο κρούσμα, ενώ δύο μέρες αργότερα, στις 19 Ιανουαρίου, έγιναν οι πρώτες σφαγές κοπαδιών, σε διαφορετικά μάλιστα σημεία του νησιού. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ευλογιά έκανε την εμφάνισή της στο νησί ήδη από το καλοκαίρι του 2024, χωρίς όμως καταγεγραμμένα περιστατικά εξαιτίας της (εγκληματικής) αμέλειας ορισμένων κτηνοτρόφων.
Η Σαμοθράκη μπορεί να μην επλήγη από τις καταστροφικές πυρκαγιές που ερήμωσαν μεγάλο τμήμα του Έβρου το 2023, ούτε από την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών, έχει όμως κι αυτή τα δικά της προβλήματα καθώς και το νέο πλήγμα της ευλογιάς μέσα στο 2025.
Το Dairy News έγινε κοινωνός της συλλογικής διαμαρτυρίας των παραγωγών κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο νησί, η κυβέρνηση όμως έχει άλλη γνώμη, όσον αφορά την κτηνοτροφία συνολικά στον ακριτικό νομό. Το ζήτημα δεν είναι ποιος έχει δίκιο, αλλά αν θα μείνει κτηνοτροφία στο νησί, για να συζητάμε γι’ αυτήν τα επόμενα χρόνια.
Τα προβλήματα της κτηνοτροφίας στο νησί
Τρία είναι τα σημαντικότερα προβλήματα της Σαμοθρακιώτικης κτηνοτροφίας: α) το πολύ χαμηλό επίπεδο των σταβλικών εγκαταστάσεων και του κτηνοτροφικού εξοπλισμού, που δυσκολεύει την άσκηση του επαγγέλματος, β) το υψηλό κόστος των ζωοτροφών, από τα υψηλότερα στην Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής θέσης του νησιού, και γ) η ‘απουσία’ της πολιτείας από την καθημερινότητα των κτηνοτρόφων, που έχουν ελλιπή πληροφόρηση (και πιάστηκαν αδιάβαστοι στην ευλογιά των προβάτων).
Σε αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε τη δυσκολία ή και την άρνηση σε ορισμένες περιπτώσεις μερίδας κτηνοτρόφων να προσαρμοστούν στις σύγχρονες συνθήκες της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης (π.χ. αρμεκτήρια), την απουσία ισχυρής συνεταιριστικής παράδοσης -που θα μείωνε σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις των κρίσεων και θα αύξανε εντυπωσιακά τη διαπραγματευτική ικανότητά τους- και την ιδιαιτερότητα της εκτροφής στο νησί, με τα ζώα να μένουν έξω πολλές ώρες τη μέρα, επί πολλές ημέρες τον χρόνο, γεγονός που δυσχεραίνει το έργο του κτηνοτρόφου.
Αποχωρώντας από την άτυπη συνάντηση επιστημόνων και κτηνοτρόφων της Σαμοθράκης, ζητήσαμε από έναν από τους παριστάμενους, τον κτηνοτρόφο Βασίλη Στεργίου, να μας δώσει ένα περίγραμμα των όσων θα ήθελε να δει να πραγματοποιούνται. «Θέλουμε μεγαλύτερη και συχνότερη παρουσία του κράτους και μεγαλύτερη συνεργασία με κτηνιάτρους. Θέλουμε, επίσης, παρουσία των κτηνοτρόφων στα συνεταιριστικά όργανα» μας λέει. Πράγματα που έχει πει ξανά και ξανά. Εδώ και πάνω από 30 χρόνια…
Πολύπαθος Έβρος
Το ΥπΑΑΤ, σε παλαιότερη ανακοίνωσή του εκτιμούσε ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση και τη στήριξη των αγροτών, των κτηνοτρόφων και των μελισσοκόμων στην περιοχή του Έβρου. Το ΥπΑΑΤ θεωρεί οτι οι ζημιές, που προκλήθηκαν σε γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της Π.Ε. Έβρου, εντάχθηκαν στο πλαίσιο της Κρατικής Αρωγής, ενώ οι παραγωγοί αποζημιώθηκαν και από τον ΕΛΓΑ».
Αναλυτικότερα μέσω της πλατφόρμας arogi.gov.gr:
- Πιστώθηκαν συνολικά 534.000 ευρώ σε 148 δικαιούχους, εξ αυτών τα 272.000 ευρώ δόθηκαν σε 75 κτηνοτρόφους στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου.
- Πιστώθηκαν ως κρατική αρωγή προς πληγείσες επιχειρήσεις, στις οποίες περιλαμβάνονταν και οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις, 5,2 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 1,4 εκατ. ευρώ κατεβλήθησαν σε αγρότες και κτηνοτρόφους του Έβρου.
Από τον ΕΛΓΑ, όσον αφορά το ζωικό κεφάλαιο μετά την πυρκαγιά του Έβρου το καλοκαίρι του 2023, έχουν καταβληθεί 310.000 ευρώ σε κτηνοτρόφους και μελισσοκόμους.