TransformDairyNet: Ευρωπαϊκό έργο για αγελαδοτρόφους

Το “TransformDairyNet” είναι ένα Θεματικό Δίκτυο, το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του Horizon Europe, με κύριο στόχο την ενημέρωση και την υποστήριξη των αγελαδοτρόφων ως προς την υιοθέτηση συστημάτων εκτροφής των μόσχων μαζί με τη μητέρα τους  (Cow Calf Contact – CCC).

Κείμενο: Δρ. Ε.Ν. Σωσσίδου, Κτηνίατρος, Διευθύντρια Ερευνών ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ & Χ. Αλαμακοπούλου, Γεωπόνος – Ζωοτέχνης, Εξωτερική Συνεργάτης ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ

 

Στο έργο συμμετέχουν 26 εταίροι, υπό τον συντονισμό του University College of Dublin (UCD). Στη χώρα μας, το έργο συντονίζεται από τον Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού – ΔΗΜΗΤΡΑ υπό την επιστημονική ευθύνη της Δρος Ε.Ν. Σωσσίδου. Το έργο έχει διάρκεια τρία έτη και η υλοποίησή του ξεκίνησε από τον Ιούνιο του 2024.

Ευζωία και ηθικά ζητήματα

Στα συμβατικά συστήματα εκτροφής, οι μόσχοι απομακρύνονται από τις μητέρες τους αμέσως μετά τη γέννηση τους, μια πρακτική που επηρεάζει την ευζωία των ζώων και εγείρει ηθικά ζητήματα. Στο έργο ‘TransformDairyNet’, επιχειρείται η μετάβαση σε συστήματα εκτροφής, όπου οι μόσχοι παραμένουν μαζί με τη μητέρα τους ή διατηρούν επαφή μαζί της για κάποιο χρονικό διάστημα (Cow-Calf Contact – CCC).  Πιο συγκεκριμένα, το έργο στοχεύει στην υποστήριξη των Ευρωπαίων αγελαδοτρόφων, κατά τη μετάβαση τους προς αυτά τα συστήματα εκτροφής, με τη διερεύνηση και εκπόνηση καινοτόμων πρακτικών που βασίζονται στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της ευζωίας των ζώων.

Τα Εθνικά Εργαστήρια Καινοτόμων Πρακτικών, έχουν ως μέλη αγελαδοτρόφους και άλλους παραγωγικούς φορείς σε κάθε χώρα-εταίρο του έργου. Οι συναντήσεις εργασίας συντονίζονται  από κατάλληλα εκπαιδευμένους επιστήμονες-Συντονιστές. Σε αυτές, τα μέλη συζητούν τις εφαρμοζόμενες πρακτικές και προτείνουν καινοτόμες πρακτικές σχετικά με τα συστήματα CCC.

Οι συντονιστές οργανώνουν τουλάχιστον δύο συναντήσεις ανά έτος. Ο ρόλος τους είναι να καθοδηγήσουν αποτελεσματικά τις συζητήσεις,  έτσι ώστε να προκύψουν νέες ιδέες και πρακτικές στην εκτροφή των αγελάδων γαλακτοπαραγωγής, με δυνατότητες εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο.

Επιπλέον, οι συντονιστές υποστηρίζουν τα μέλη του Εργαστηρίου στην πιλοτική εφαρμογή των καινοτόμων πρακτικών  μέσω των Επιδεικτικών Εκτροφών (Living Lab – LLs), στις οποίες «δοκιμάζονται» παρουσιασθούν πρακτικές που εφαρμόζουν το σύστημα CCC, απαντώντας στις προκλήσεις και στις ανάγκες της κάθε χώρας–εταίρου.

 

Πρώτη συνάντηση στην Ελλάδα

Στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γνώσης και Καινοτομίας (European Knowledge and Innovation Network- EKIN) δραστηριοποιείται κυρίως με Συναντήσεις των Μελών των Εθνικών Εργαστηρίων με όλα τα ενδιαφερόμενα μέλη, σε ευρωπαϊκό και σε διεθνές επίπεδο. Στις συναντήσεις, οι οποίες οργανώνονται σε ετήσια βάση, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα του έργου και οι επιστημονικές εξελίξεις ως προς τα συστήματα εκτροφής CCC.

Η 1^η Συνάντηση του ΕΚΙΝ πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα, στη Θεσσαλονίκη, τον Μάιο του 2025 με 111 συμμετέχοντες (54 με φυσική παρουσία και 57 διαδικτυακά). Τοπικός διοργανωτής ήταν το  Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία και τον χαιρετισμό τους, η συντονίστρια του έργου Dr. Siobhan Mullan, καθηγήτρια στο School of Veterinary Medicine του University College Dublin (UCD), η εθνική συντονίστρια του έργου Δρ. Ε. Ν. Σωσσίδου, κτηνίατρος και διευθύντρια ερευνών στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών και ο Αντώνιος Ασημακόπουλος, στέλεχος της Μονάδας Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής της Ειδικής Υπηρεσίας Εφαρμογής Άμεσων Ενισχύσεων και Τομεακών Παρεμβάσεων της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Επιπλέον, χαιρετισμό απηύθυναν η Μαριάννα Παπαδοπούλου-Χατζάκου, μέλος του διοικητικού συμβουλίου και διευθύντρια ζώνης γάλακτος της ΜΕΒΓΑΛ, ο Χρήστος Ρόκος, αγελαδοτρόφος και μέλος του Ελληνικού Εργαστηρίου Καινοτόμων Πρακτικών, καθώς και ο Γεώργιος Κεφαλάς, αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, αγελαδοτρόφος και μέλος του Ελληνικού Εργαστηρίου Καινοτόμων Πρακτικών.

 

Σύγχρονες εφαρμογές

Κατά τη διάρκεια της Συνάντησης παρουσιάστηκαν οι μέχρι σήμερα δράσεις του έργου ‘TransformDairyNet’ και ενισχύθηκε η ανταλλαγή γνώσεων και ιδεών ως προς τα συστήματα CCC. Παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν οι πρακτικές που εφαρμόζονται, με ιδιαίτερη έμφαση στις διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών ως προς το επίπεδο υιοθέτησης και τις προκλήσεις εφαρμογής τους.

Σε χώρες όπως η Ρουμανία, η Εσθονία και η Ελλάδα, επισημάνθηκε ότι η πρακτική δεν εφαρμόζεται ακόμη σε εμπορικές εκτροφές, γεγονός που συνδέεται με το μεγάλο μέγεθος των εκτροφών και τον εντατικό χαρακτήρα της παραγωγής.

Παράλληλα, παρουσιάστηκαν παραδείγματα από χώρες, όπως είναι η Γερμανία, η Αυστρία και οι Σκανδιναβικές χώρες, όπου τα συστήματα CCC εφαρμόζονται με επιτυχία και σε ευρύ φάσμα πρακτικών (π.χ. πλήρης ή μερική επαφή, χρήση μητέρων ή ανάδοχων αγελάδων, ενσωμάτωση ρομπότ άμελξης).

Ωστόσο,  οι αγελαδοτρόφοι και τα Μέλη των Εθνικών Εργαστηρίων επισήμαιναν κοινές προκλήσεις για κάθε χώρα εταίρο, οι οποίες αφορούν τη μείωση της εμπορεύσιμης ποσότητας και ποιότητας του γάλακτος, την προσαρμογή των υποδομών (ιδίως σε συνδυασμό με ρομπότ άμελξης), τη διαχείριση του απογαλακτισμού και της οριστικής απομάκρυνσης αγελάδας–μόσχου, καθώς και ζητήματα υγείας των ζώων και βιοασφάλειας της εκτροφής.

Τα παραδείγματα αυτά ανέδειξαν ότι οι προκλήσεις δεν καλύπτονται εντελώς από την εμπειρία, αλλά απαιτούν συνεχή προσαρμογή των πρακτικών στις τοπικές συνθήκες.

 

Ανάπτυξη πιλοτικών εφαρμογών

Στο πλαίσιο της συζήτησης και της ανατροφοδότησης, συμφωνήθηκε ότι τα επόμενα βήματα θα πρέπει να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη πιλοτικών εφαρμογών (Living Labs), στη συστηματική καταγραφή τεχνικών και οικονομικών δεδομένων, καθώς και στη μεταφορά και προσαρμογή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη δημιουργίας πρακτικών «εργαλείων» και κατευθυντήριων γραμμών που θα υποστηρίζουν τους παραγωγούς στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με την υιοθέτηση συστημάτων CCC.

Κατά την πρώτη συνάντηση στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 2025 πραγματοποιήθηκε επίσκεψη των συμμετεχόντων στις εγκαταστάσεις της Φάρμας Κεφαλά στο Κολχικό Λαγκαδά, καθώς και στις εγκαταστάσεις της γαλακτοβιομηχανίας ΜΕΒΓΑΛ.

Η επόμενη Συνάντηση του ΕΚΙΝ θα πραγματοποιηθεί στις 20 Μαΐου 2026 στο Βουκουρέστι, στην Ρουμανία.  Ο κύριος στόχος είναι η παρουσίαση των πρώτων αποτελεσμάτων που θα προκύψουν από την πιλοτική εφαρμογή συστημάτων CCC στις Επιδεικτικές Εκτροφές (LLs), καθώς και συγκεκριμένες προτάσεις ως απάντηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η κάθε χώρα-εταίρος.

Το ‘TransformDairyNet’ δραστηριοποιεί 11 Εθνικά Εργαστήρια Καινοτόμων Πρακτικών (National Innovation Practice Hubs- NIPs) και ένα Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γνώσης και Καινοτομίας (European Knowledge and Innovation Network- EKIN).

Πληροφορίες για το έργο
https://transformdairynet.eu/

https://www.facebook.com/transformdairynet (TransformDairyNet)
https://shorturl.at/1Hr1P (TransformDairyNet)