Νάξος: «Του Απρίλη η βροχή είναι κρέας και τυρί»*

Ο Ναξιώτικος αγροδιατροφικός κλάδος, η «όαση» των εκλεκτών και ξακουστών σε όλη την Ευρώπη προϊόντων, έχει κι αυτή τα προβλήματά της καθώς τόσο οι καιρικές συνθήκες όσο και οι κρατικές πολιτικές, σε συνδυασμό με τη νέα ανθρωπογεωγραφία των τελευταίων δεκαετιών έχουν γεμίσει σύννεφα τον καταγάλανο ουρανό της. Και να πεις ότι τα σύννεφα φέρνουν βροχή, χαλάλι τους…

Αποστολή: Θανάσης Αντωνίου

 

Οι ανοιξιάτικες βροχές σημαίνουν πολλά για την αγροτική οικονομία των άνυδρων νησιών του Αιγαίου Πελάγους. Αρκούν λίγες βροχές στα τέλη Μάρτη και τις αρχές Απρίλη -μαζί με τις λιγοστές της φθινοπωρινής και χειμερινής περιόδου- για να παραμείνουν ‘πράσινα’ τα νησιά μας για μια αρκετά μεγάλη περίοδο προς το καλοκαίρι, για να δημιουργηθεί επαρκής βόσκηση και για να γεμίσουν οι ταμιευτήρες του υπεδάφους και τα λιγοστά πηγάδια.

Τέτοιες, ‘ευλογημένες’ βροχές συναντήσαμε στο πρόσφατο ταξίδι μας στη Νάξο, μια από τις κορυφαίες πλουτοπαραγωγικές ‘καρδιές’ της χώρας μας και είδαμε τα πρόσωπα των νησιωτών που παλεύουν με τη ναξιώτικη γη φωτεινά και χαρούμενα. Ακούσαμε όμως και τους προβληματισμούς τους.

 

Νέα μονάδα κρέατος

Στα τέλη Μαρτίου 2026 το Dairy News ταξίδεψε μέχρι τη βροχερή αλλά όχι χειμωνιάτικη Νάξο πραγματοποιώντας ρεπορτάζ για την πρωτογενή παραγωγή του νησιού. Αφορμή του ταξιδιού μας ήταν η παρουσίαση της νέας σειράς κρεατοσκευασμάτων αλλά και η έναρξη λειτουργίας της νέας μονάδας επεξεργασίας κρέατος από την οικογένεια Βασαλάκη σε συνεργασία με την κτηνοτροφική και τυροκομική επιχείρηση του Νικόλα Πιτταρά αλλά και τη συμβολή μερικών ακόμα τοπικών παραγωγών τροφίμων.

Η μονάδα επεξεργασίας κρέατος βρίσκεται λίγο έξω από τη χώρα της Νάξου και στεγάζεται σε ένα νεότευκτο κτιριακό συγκρότημα στο οποίο ο επιχειρηματίας Γιάννης Βασαλάκης έχει στεγάσει επίσης ένα υπερσύγχρονο σουπερμάρκετ και μια μεγάλη αποθήκη οπωροκηπευτικών προϊόντων.

Η μονάδα επεξεργασίας κρέατος, η οποία έχει παραγωγική δυνατότητα που φτάνει τους 5 τόνους κρέατος ημερησίως σχεδιάστηκε από την  Θεσσαλονικιώτικη εταιρεία Kasalias Food industry Consultants του συνταγματάρχη Υγειονομικού ε.α., κτηνιάτρου – μικροβιολόγου τροφίμων Νίκου Κασαλιά. Η επένδυση στη μονάδα επεξεργασίας κρέατος ανέρχεται στα 1,5 εκατ. ευρώ ενώ η συνολική επένδυση ανέρχεται στα 3 εκατ. ευρώ.

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με τον Ιωάννη Μαργαρίτη ο οποίος είναι έπαρχος Νάξου, Μικρών Κυκλάδων και Αμοργού κι εντεταλμένος περιφερειακός σύμβουλος Τουριστικής Ανάπτυξης, Υδατ/μίων, Κρουαζιέρας, Ακτοπλοΐας στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.

Συνομιλήσαμε επίσης με τον Δημήτρη Καπούνη, πρόεδρο στην Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, τον κτηνοτρόφο και τυροκόμο Νικόλα Πιτταρά και, φυσικά, με τον επιχειρηματία Γιάννη Βασαλάκη τον οποίο ευχαριστούμε για τη φιλοξενία.

 

Νάξος: Το παλεύει…

Η Νάξος βρίσκεται κατά γενική ομολογία σε καλύτερη κατάσταση από άλλα νησιά του Αιγαίου. Ανήκει σε μια Περιφέρεια – Νοτίου Αιγαίου- η οποία παρουσίασε κατά την Απογραφή του 2021 αύξηση πληθυσμού 6,1%, συγκριτικά με την Απογραφή του 2011. Αξίζει να σημειώσουμε ότι Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, ο οποίος το 2011 είχε πληθυσμό 19.440 είναι ένας από τους λίγους πανελλαδικά που παρουσίασαν αύξηση πληθυσμού καθώς το 2021 απογράφηκαν 20.578 κάτοικοι!

Σύμφωνα με στοιχεία που προέρχονται από Τμήμα Πρωτογενούς Τομέα Νάξου, στο νησί αυτό το διάστημα και σε ότι αφορά τα βοοειδή, υπάρχουν 235 ενεργές εκμεταλλεύσεις, στις οποίες εκτρέφονται 4.316 θηλυκά βοοειδή, από τα οποία 2.387 είναι αρμεγόμενα και 1.436 αρσενικά ζώα.

---

«Είναι ανεπτυγμένη η κτηνοτροφία στη Νάξο, αλλά πρέπει να παρθούν μέτρα και να δημιουργηθούν υποδομές για να έχουμε κτηνοτροφία, για να κρατήσουμε τους νέους ανθρώπους στο νησί» Δημήτρης Καπούνης, ΕΑΣ Νάξου

---

Όσο αφορά τα αιγοπρόβατα, αυτό το διάστημα στην παραδοσιακά ισχυρή κτηνοτροφικά Νάξο υπάρχουν 828 ενεργές εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και 153.932 σύνολο ζώων, από τα οποία 112.535 είναι ενήλικα θηλυκά, αρμεγόμενα.

Περίπου το 90%  των κατόχων εκμεταλλεύσεων βοοειδών, έχουν και άλλα αντικείμενα εργασίας π.χ. καλλιεργούν πατάτες, λαχανικά, ενώ διατηρούν ή απασχολούνται σε ξενοδοχεία, εστιατόρια κ.λπ. Αξίζει να σημειώσουμε οτι όσο αφορά στους αιγοπροβατοτρόφου, λόγω της φύσης της εκτροφής, το ποσοστό αυτό είναι κάπως λιγότερο.

 

Γαλακτοκομία στη Νάξο

Παράλληλα η Νάξος είναι το γαλακτοπαραγωγικό ‘στολίδι’ μιας Περιφέρειας που αξίζει να προσεχτεί παρά τα σχετικά μικρά μεγέθη παραγωγής. Στην Περιφερειακή Ενότητα Κυκλάδων το 2025, 221 παραγωγοί αγελαδινού γάλακτος παρέδωσαν περίπου 18.500 τόνους γάλα στην τιμή των 0,55 ευρώ/κιλό.

Αντίστοιχα 306 αιγοπροβατοτρόφοι παρέδωσαν πάνω από 2.500 τόνους πρόβειο γάλα στην τιμή των 1,20 ευρώ/κιλό. Καθημερινά παράγονται στο νησί 40-42 τόνοι αγελαδινού γάλακτος και άλλοι περίπου 24 τόνοι αιγοπρόβειο.

 

Αξιοσημείωτο είναι ότι το νησί διαθέτει δύο ΠΟΠ τυροκομικά προϊόντα, την Γραβιέρα και το Αρσενικό, ενώ ετοιμάζονται φάκελοι και για άλλα τυροκομικά προϊόντα του νησιού. Σε πιο προχωρημένο επίπεδο βρίσκεται επίσης η διαδικασία για την πιστοποίηση του κατσικιού Νάξου- Αμοργού.

Την εποχή που την επισκεφτήκαμε η Νάξος ήταν (κι ευτυχώς παραμένει…) ελεύθερη ευλογιάς και αφθώδους πυρετού ενώ οι υπηρεσίες του νησιού, σύμφωνα με τον Έπαρχο Γιάννη Μαργαρίτη έχουν κινητοποιηθεί για να αντιμετωπίσουν την απειλή: «Οι γεωπόνοι της Περιφέρειας με τη βοήθεια εργαζομένων στον Δήμο βρίσκονται στο λιμάνι και ψεκάζουν όλα τα φορτηγά που μεταφέρουν ζωοτροφές σε κάθε πλοίο που καταφτάνει στη Νάξο. Και το κάνουμε αυτό είτε έχουν ψεκαστεί τα φορτηγά στον Πειραιά είτε όχι. Προσπαθούμε να είμαστε ασφαλείς διότι ο μισός πληθυσμός του νησιού ασχολείται με τον πρωτογενή τομέα».

 

Ο πρόεδρος της ΕΑΣ Νάξου Δημήτρης Καπούνης (φωτο) και πρόσφατα εκλεγμένος στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΘΕΑΣ,  τον οποίο συναντήσαμε στο νησί μας είπε: «Είμαστε σε μεγάλη ανησυχία με τα όσα ακούμε για την ευλογιά και τον αφθώδη. Είμαστε ένα νησί κι όπως αντιλαμβάνεστε σε μια τέτοια ‘κλειστή’ κοινωνία το πρόβλημα μπορεί να είναι σοβαρότερο απ΄ όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Υπάρχουν μέτρα ασφαλείας όσο αφορά τα οχήματα που έρχονται από την υπόλοιπη Ελλάδα τα οποία ψεκάζονται. Η πολιτεία δυστυχώς δεν έχει κάνει καμία ενημέρωση, ο ψεκασμός στο λιμάνι είναι το μόνο μέτρο που λαμβάνεται. Μικρά ζώα, αιγοπρόβατα δηλαδή, δεν μπαίνουν στο νησί μας. Μέχρι πρόσφατα έμπαιναν κάποιες αγελάδες που έρχονταν από το εξωτερικό αλλά κι αυτό έχει σταματήσει τώρα».

Δεν υπάρχει ενημέρωση

Από την πλευρά του ο κτηνοτρόφος και τυροκόμος Νικόλας Πιτταράς, δεν είναι ικανοποιημένος από την κινητοποίηση του ελληνικού κράτους. «Φοβάμαι και να μιλήσω ακόμα για τον αφθώδη πυρετό… Αν εμφανιστεί στη Νάξο, θα καταστραφεί η κτηνοτροφία στο νησί και δεν θα ξαναφτιαχτεί» μας λέει και σχολιάζει: «Οι αρχές έχουν βάλει έναν τύπο με έναν ψεκαστήρα… πλάτης να κάνει απολύμανση στα φορτηγά που έρχονται με ζωοτροφές στο νησί. Δεν πιστεύω ότι γίνεται έτσι απολύμανση, στην πραγματικότητα… λέμε ότι κάνουμε ‘απολύμανση’» μάς είπε σε έντονο ύφος.

Ο ίδιος δεν γνωρίζει  να έχει ζητηθεί επίσημα από τις αρχές στην Νάξο η πλήρης απαγόρευση μετακίνησης ζώων. «Δυστυχώς κανείς δεν μας δίνει σημασία. Δεν είχαμε καμία ενημέρωση, δεν έχει γίνει κάποια σύσκεψη» μας λέει.

Το νησί έχει δύο κτηνιάτρους κι αναζητούνται άλλοι δύο γιατί οι ανάγκες είναι μεγάλες- έχουν προκηρυχθεί οι σχετικές θέσεις. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι  τα Χριστούγεννα σφάχτηκαν στο νησί περίπου 25.000 αμνοερίφια στα δύο ενεργά σφαγεία της Νάξου, δημοτικά σφαγεία τα οποία νοικιάζονται σε ιδιώτες μέσω διαγωνισμού.

 

Οι κτηνοτροφικές υποδομές της Νάξου είναι σε καλό επίπεδο κι πως μας λέει ο Έπαρχος Ιωάννης Μαργαρίτης, «Υπάρχουν πολύ καλές υποδομές στο νησί, ειδικά στα βοοειδή αλλά υπάρχουν πλέον κι εκσυγχρονισμένοι στάβλοι και για αιγοπρόβατα. Ακόμα και οι μικροί παραγωγοί που ασχολούνται με το Αρσενικό ΠΟΠ έχουν εκσυγχρονίσει τις εγκαταστάσεις τους. Είναι όπως γνωρίζετε το μοναδικό τυροκομικό προϊόν στην Ελλάδα που παράγεται από απαστερίωτο γάλα και μπορεί να παραχθεί από τον κτηνοτρόφο σε οικοτεχνικό τυροκομείο στον τόπο εγκατάστασης της μονάδας του».

Με έναν συνεταιρισμό ο οποίος φέτος γιορτάζει τη συμπλήρωση ενός αιώνα δράσης, με αρκετούς βραβευμένους τυροκόμους, εκατοντάδες μάχιμους κτηνοτρόφους κι ένα πλέγμα επαγγελματιών στον κλάδο της αγροδιατροφής η Νάξος δεν θέλει πολλά για να συνεχίσει να λάμπει ως παραγωγικό ‘διαμάντι’ των Κυκλάδων. Εκτός από τις βροχές, για τις οποίες τον πρώτο λόγο έχει η φύση, χρειάζεται και ασφαλώς περισσότερη και συνεχή προσοχή από την πολιτεία.

---

*   Κυκλαδίτικη παροιμία για την αξία των βροχών του Απριλίου στο μεγάλωμα των ζώων που προορίζονται για σφαγή αλλά στην υψηλή γαλακτοφορία των γαλακτοπαραγωγών ζώων. Σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας συναντάμε την ίδια παροιμία ως «Του Απρίλη η βροχή κάθε στάλα και φλουρί».

Νικόλας Πιτταράς, κτηνοτρόφος/ τυροκόμος

«Ο κτηνίατρος αδελφός μου επιμένει σε ακόμα πιο μεγάλη προστασία της μονάδας. Ζητάει για παράδειγμα να βάλω γούρνα προστασίας στην είσοδό της. Δυστυχώς γύρω από τη μονάδα μου υπάρχουν αρκετά κοπάδια αιγοπροβάτων κι είμαι εντελώς ανοικτός. Έχω τοποθετήσει περίφραξη, τι σημασία έχει όμως αυτό; Ας πούμε ότι διαθέτω ένα μεγάλο ποσό, αρκετών δεκάδων χιλιάδων ευρώ, για περίφραξη από την οποία δεν θα περνάει απολύτως τίποτα. Ποιος θα εμποδίσει όμως τη μετάδοση της νόσου από την κουρούνα που θα φάει το ψόφιο ερίφι από δίπλα και θα έρθει να κάτσει πάνω στην κοπριά μας;  Το κουνούπι που θα τσιμπήσει μια κατσίκα που βρίσκεται κολλητά σε μένα δεν μπορεί να μεταδώσει την ασθένεια; Αν φτάσει στο νησί μας ο αφθώδης πυρετός κανείς δεν θα μπορέσει να γλυτώσει γιατί υπάρχουν ζώα παντού, υπάρχουν ζώα ελεύθερα, ανεξέλεγκτα. Έχουμε κατ΄ επανάληψη επικοινωνήσει με τον Δήμο, το Κτηνιατρείο, το Δασονομείο  αλλά δεν μπορούμε όλη την ώρα να κάνουμε μηνύσεις ο ένας στον άλλον στο νησί».

Γιάννης Βασαλάκης, επιχειρηματίας, κρεοπώλης, λιανέμπορος

Ο επιχειρηματίας Γιάννης Βασαλάκης (φωτο) δημιούργησε στη Νάξο μια νέα μονάδα επεξεργασίας κρέατος και ένα εκπληκτικό σουπερμάρκετ, ενώ λάνσαρε και μια νέα σειρά κρεατοσκευασμάτων σε συνεργασία με τον Ναξιώτη κτηνοτρόφο και τυροκόμο Νικόλα Πιτταρά. Σημαντικός παίκτης του λιανικού εμπορίου τροφίμων αλλά και της αλυσίδας κρέατος στην Νάξο, ο Γ. Βασαλάκης, στην εκδήλωση η οποία πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Naxian Collection, παρουσίασε το όραμά του για τη συγκεκριμένη επένδυση αλλά και, γενικότερα, τις αξίες που διέπουν την επιχειρηματική παρουσία του. Αναφερόμενος στην προσπάθεια που κάνει εδώ και χρόνια στη Νάξο, ο Γ. Βασαλάκης τόνισε ότι  αυτή έχει στο επίκεντρό της την τοπική κοινωνία και γαστρονομία και την Κυκλαδίτικη κουλτούρα. «Ένας από τους σημαντικότερους λόγους που έρχονται άνθρωποι να μας επισκεφτούν στο νησί είναι η κουζίνα μας, μια κουζίνα που αφορά από τον πιο μικρό παραγωγό και τον κάθε κάτοικο του νησιού μέχρι το πιο σημαντικό κατάστημα εστίασης και ξενοδοχείο. Στα προϊόντα που παρουσιάζουμε μπορείτε να δείτε πως ‘παντρεύεται’ η δική μας η δουλειά με τη δουλειά άλλων επαγγελματιών του νησιού, καθώς όλοι μαζί αποτελούμε μια αλυσίδα» είπε ο Ναξιώτης επιχειρηματίας.