Ρυθμίσεις σε (άσχετη) τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή εισάγουν το ΥπΑΑΤ και η ΑΑΔΕ προκειμένου να επιλυθούν όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση πρακτικά και θεσμικά ζητήματα που ανέκυψαν μετά τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Τις ρυθμίσεις υποστήριξε στην κοινοβουλευτική διαδικασία ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιάννης Ανδριανός.
Οι εν λόγω ρυθμίσεις θεσπίζουν σαφείς κανόνες, υποχρεώσεις και κυρώσεις για τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν την υποβολή και τη διαχείριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης, εξειδικεύουν τις σχετικές αρμοδιότητες της ΑΑΔΕ και διασφαλίζουν τη συνέχιση των υποχρεωτικών επιτόπιων ελέγχων των αγροτικών ενισχύσεων.
Ο ρόλος των αιτούντων
Σύμφωνα με τον ΥφΑΑΤ, κατά το πρώτο διάστημα εφαρμογής του νέου διοικητικού σχήματος αναδείχθηκαν πρακτικά και θεσμικά ζητήματα, κυρίως ως προς τον ρόλο και την ευθύνη των προσώπων που υποβάλλουν αιτήσεις για λογαριασμό των παραγωγών, το σύστημα ελέγχου και κυρώσεων, τη λειτουργία της “Κάρτας Αγρότη” και τη δυνατότητα συνέχισης των επιτόπιων ελέγχων.
«Οι διατάξεις που εισάγουμε απαντούν ακριβώς σε αυτά τα ζητήματα. Δεν μεταβάλλουν τα δικαιώματα των παραγωγών ούτε περιορίζουν την πρόσβασή τους στις ενισχύσεις. Θέτουν σαφείς κανόνες, ώστε κάθε αίτηση να υποβάλλεται με νομιμότητα, ασφάλεια και διαφάνεια και οι ενισχύσεις να καταλήγουν σε όσους πραγματικά τις δικαιούνται» τόνισε ο Γ. Ανδριανός.
Με το άρθρο 4 προστίθεται νέο άρθρο 63Α στον ν. 5264/2025 και αποσαφηνίζεται καταρχάς ποιοι μπορούν να υποβάλλουν, να τροποποιούν και να διαχειρίζονται έναντι αμοιβής μια Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης για λογαριασμό του δικαιούχου.
Σε κλοιό τα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων
Πρόκειται για τα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων, για φυσικά πρόσωπα που ασκούν το επάγγελμα του γεωπόνου, του γεωτεχνικού ή του λογιστή, καθώς και για νομικά πρόσωπα ή άλλες νομικές οντότητες που δραστηριοποιούνται στους αντίστοιχους τομείς.
Η ανάθεση θα γίνεται μόνο με έγγραφη συμφωνία με τον δικαιούχο. Η επιλογή του προσώπου και η συμφωνία για την αμοιβή αποτελούν ιδιωτική σχέση και ανήκουν αποκλειστικά στον ίδιο τον παραγωγό. Παράλληλα, αποκλείεται η ανάθεση σε πρόσωπο που έχει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό, επαγγελματικό, οικογενειακό ή άλλο προσωπικό συμφέρον ικανό να επηρεάσει την αμερόληπτη εκτέλεση των υποχρεώσεών του.
Η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων για λογαριασμό τρίτου συνοδεύεται από σαφείς υποχρεώσεις. Τα πρόσωπα αυτά οφείλουν να τηρούν φάκελο τεκμηρίωσης για κάθε αίτηση, να προστατεύουν την εμπιστευτικότητα των στοιχείων και την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων, να αποφεύγουν κάθε σύγκρουση συμφερόντων και να επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ελέγχουν την πληρότητα και την ορθή καταχώριση των στοιχείων με βάση τα δικαιολογητικά που τους παραδίδονται. Αν από τα δεδομένα του συστήματος προκύπτει πρόδηλη ασυμβατότητα, δεν μπορούν να προχωρήσουν στην οριστικοποίηση. Και, βεβαίως, δεν επιτρέπεται να συμπράττουν με οποιονδήποτε τρόπο και με υπαιτιότητά τους σε ψευδή δήλωση.
Η ευθύνη του δικαιούχου
Η ευθύνη του επαγγελματία δεν απαλλάσσει τον ίδιο τον δικαιούχο από την ευθύνη για την ακρίβεια και την πληρότητα όσων δηλώνει. Το πλαίσιο διαχωρίζει καθαρά τις δύο ευθύνες: ο παραγωγός ευθύνεται για τα στοιχεία που παρέχει και εκείνος που αναλαμβάνει την αίτηση ευθύνεται για τον τρόπο με τον οποίο τα ελέγχει, τα καταχωρίζει και διαχειρίζεται τη διαδικασία.
Για να έχουν οι υποχρεώσεις αυτές πραγματικό περιεχόμενο, θεσπίζεται ένα σαφές και αναλογικό σύστημα διοικητικών κυρώσεων. Για απλές παραβάσεις, όπως η πλημμελής μεταφορά των στοιχείων στο ΟΣΔΕ, η παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή η ελλιπής τήρηση του φακέλου τεκμηρίωσης, προβλέπεται πρόστιμο από 5.000 έως 20.000 ευρώ ανά παράβαση και προσωρινός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έως δύο έτη.
Πρόστιμα
Για σοβαρές και υπαίτιες παραβάσεις, όπως η υποβολή ψευδών, ανακριβών ή νοθευμένων στοιχείων, η απόκρυψη κρίσιμων δικαιολογητικών, η χρήση πλαστών εγγράφων, η παροχή παραπλανητικών πληροφοριών προς την ΑΑΔΕ ή η υποβολή αιτήσεων υπό συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων, το πρόστιμο κυμαίνεται από 20.000 έως 50.000 ευρώ και μπορεί να επιβληθεί προσωρινός ή οριστικός αποκλεισμός. Πρόστιμο για τις σοβαρές παραβάσεις δεν επιβάλλεται αν το ελεγχόμενο πρόσωπο αποδείξει ότι ενήργησε χωρίς υπαιτιότητα.
Όταν η παράβαση συνδέεται αιτιωδώς με παράνομη ή αχρεώστητη καταβολή ενίσχυσης άνω των 5.000 ευρώ ανά αίτηση, το πρόσωπο που διαχειρίστηκε την αίτηση ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με τον δικαιούχο για την επιστροφή του ποσού.
Σε περίπτωση νομικού προσώπου, η ευθύνη επεκτείνεται και στα πρόσωπα που ασκούσαν τη διοίκησή του κατά τον χρόνο της παράβασης. Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε τρία έτη, διπλασιάζονται τα προβλεπόμενα όρια του προστίμου και, όπου προβλέπεται, ο χρόνος προσωρινού αποκλεισμού. Παράλληλα, κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα δικαστικής προσφυγής κατά των πράξεων επιβολής κυρώσεων.
Τέλος στις συμβάσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ
Το άρθρο 4 επιλύει και δύο ακόμη πρακτικά ζητήματα. Πρώτον, από την έναρξη ισχύος της σχετικής απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ, οι υφιστάμενες Συμβάσεις Διασφάλισης Επιπέδου Ποιότητας Υπηρεσιών και Ασφάλειας Πληροφοριών μεταξύ του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Κέντρων Υποβολής Δηλώσεων λύονται αυτοδικαίως. Η ρύθμιση είναι αναγκαία, ώστε το παλαιό συμβατικό πλαίσιο να μην εξακολουθήσει να λειτουργεί παράλληλα με το νέο καθεστώς της ΑΑΔΕ.